<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0495"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 495 金刚经演古</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 495 金刚经演古</title> <author>淸 寂焰述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">495</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经演古</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，<persName>佛</persName>教电脑资讯库功德会提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00701"> <charName>CBETA CHARACTER CB00701</charName> <mapping cb:dec="983741" type="PUA">U+F02BD</mapping> <mapping type="unicode">U+3B4A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>析</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[木*片]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04676"> <charName>CBETA CHARACTER CB04676</charName> <mapping cb:dec="987716" type="PUA">U+F1244</mapping> <mapping type="unicode">U+200D4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>允</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[ㄠ-ㄙ+?]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05224"> <charName>CBETA CHARACTER CB05224</charName> <mapping cb:dec="988264" type="PUA">U+F1468</mapping> <mapping type="unicode">U+4AEB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髅</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[娄*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05278"> <charName>CBETA CHARACTER CB05278</charName> <mapping cb:dec="988318" type="PUA">U+F149E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7C34</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+虡]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15156"> <charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName> <mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:32"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0546c" n="0546c"/> <lb ed="X" n="0546c01"/> <lb ed="X" n="0546c02"/> <lb ed="X" n="0546c03"/> <lb ed="X" n="0546c04"/> <lb ed="X" n="0546c05"/> <lb ed="X" n="0546c06"/> <lb ed="X" n="0546c07"/> <lb ed="X" n="0546c08"/> <lb ed="X" n="0546c09"/> <lb ed="X" n="0546c10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 495-A 序</cb:mulu><head>No. 495-A <lb ed="X" n="0546c11"/><lb ed="R040" n="0090a01"/> 序</head> <lb ed="X" n="0546c12"/> <lb ed="X" n="0546c13"/><lb ed="R040" n="0090a02"/><p xml:id="pX25p0546c1301">原夫般若功德不可思议者。由其照破世出世间诸 <lb ed="X" n="0546c14"/><lb ed="R040" n="0090a03"/>相。洞见性源故也。众生随顺无明。长居此岸。流转生 <lb ed="X" n="0546c15"/><lb ed="R040" n="0090a04"/>死。菩萨随顺般若。立登彼岸。高证涅槃。盖般若者。度 <lb ed="X" n="0546c16"/><lb ed="R040" n="0090a05"/>苦海之慈航。破长夜之明炬。诸<persName>佛</persName>所师。诸天敬奉。可 <lb ed="X" n="0546c17"/><lb ed="R040" n="0090a06"/>不信哉。</p> <lb ed="X" n="0546c18"/><lb ed="R040" n="0090a07"/><p xml:id="pX25p0546c1801"><persName>世尊</persName>二十年中。为诸弟子。搜穷二我。直彻三空。微细 <lb ed="X" n="0546c19"/><lb ed="R040" n="0090a08"/>淘汰。廣谈般若。大般若经。凡四处一十六会。六百卷。 <lb ed="X" n="0546c20"/><lb ed="R040" n="0090a09"/>金刚般若。当第二处。第九会。第五百七十七卷。传至 <lb ed="X" n="0546c21"/><lb ed="R040" n="0090a10"/>此土凡六译。时所宗尙。皆弘秦本。天竺有无著菩萨。 <lb ed="X" n="0546c22"/><lb ed="R040" n="0090a11"/>位登初地。因读此经。罔测涯涘。乃入日光定。上陞兜 <lb ed="X" n="0546c23"/><lb ed="R040" n="0090a12"/>率。亲从慈氏。禀受八十行偈。以释此经。又将此偈。转 <lb ed="X" n="0546c24"/><lb ed="R040" n="0090a13"/>授弟天亲菩萨。各造论解释。天亲约断疑执以释。无 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0547a" n="0547a"/> <lb ed="X" n="0547a01"/><lb ed="R040" n="0090a14"/>著约显行位以释。唐圭峰宗密禅师。撮二论之精要。 <lb ed="X" n="0547a02"/><lb ed="R040" n="0090a15"/>科经唯约天亲。释義即兼无著。亦傍求馀论。採集诸 <lb ed="X" n="0547a03"/><lb ed="R040" n="0090a16"/>疏。题云疏论纂要。有宋长水法狮子璇。又作刊定记 <lb ed="X" n="0547a04"/><lb ed="R040" n="0090a17"/>七卷释之。</p><p xml:id="pX25p0547a0405" cb:place="inline">此金刚般若经。真源的派。列圣相传。溯流 <lb ed="X" n="0547a05"/><lb ed="R040" n="0090a18"/>及源。长水宗圭峰。圭峰宗二论。二论宗兜率。兜率亲 <lb ed="X" n="0547a06"/><lb ed="R040" n="0090a19"/>禀灵山。言言有據。字字无差。如取家<anchor xml:id="nkr_note_add_0547a0601" n="0547a0601"/><anchor xml:id="beg0547a0601" n="0547a0601"/>券<anchor xml:id="end0547a0601"/>而治祖业。复 <lb ed="X" n="0547a07"/><lb ed="R040" n="0090a20"/>何疑哉。後学安于寡闻。此古疏记。有毕生未曾寓目 <lb ed="X" n="0547a08"/><lb ed="R040" n="0090b01"/>者。甚至恣<anchor xml:id="nkr_note_add_0547a0801" n="0547a0801"/><anchor xml:id="beg0547a0801" n="0547a0801"/>己<anchor xml:id="end0547a0801"/>臆见。辄形註释。毫厘之差。天地悬隔。疑 <lb ed="X" n="0547a09"/><lb ed="R040" n="0090b02"/>误将来。其害匪细。寒辉阇黎。禅晏之暇。以是经为印 <lb ed="X" n="0547a10"/><lb ed="R040" n="0090b03"/>心之明镜。涵泳古疏记有年。但其文简古。不便初学。 <lb ed="X" n="0547a11"/><lb ed="R040" n="0090b04"/>乃删繁取要。又从而敷演挑剔之。名之曰演古。俾读 <lb ed="X" n="0547a12"/><lb ed="R040" n="0090b05"/>者。开卷了然。发四心而兴万行。破群疑而彻三空。其 <lb ed="X" n="0547a13"/><lb ed="R040" n="0090b06"/>有功于学般若者甚大。故乐为序诸卷首。</p><p xml:id="pX25p0547a1317" cb:place="inline">时岁在丙 <lb ed="X" n="0547a14"/><lb ed="R040" n="0090b07"/>辰正月灯节後三日</p> <lb ed="X" n="0547a15"/><lb ed="R040" n="0090b08"/><p xml:id="pX25p0547a1501">富沙释道霈题</p></cb:div> <lb ed="X" n="0547a16"/> <lb ed="X" n="0547a17"/> <lb ed="X" n="0547a18"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 495-B 叙</cb:mulu><head>No. 495-B <lb ed="X" n="0547a19"/><lb ed="R040" n="0090b09"/> 叙</head> <lb ed="X" n="0547a20"/> <lb ed="X" n="0547a21"/><lb ed="R040" n="0090b10"/><p xml:id="pX25p0547a2101">金刚经。虽白衣士。有能诵之。即註解亦夥矣。若论般 <lb ed="X" n="0547a22"/><lb ed="R040" n="0090b11"/>若大旨。无论诵者茫然。即註者亦未必尽得也。夷考 <lb ed="X" n="0547a23"/><lb ed="R040" n="0090b12"/>无著菩萨。位证初地。读此经罔测其義。至升兜率。禀 <lb ed="X" n="0547a24"/><lb ed="R040" n="0090b13"/>弥勒指授。复转示天亲。始各造论解释。而唐之圭峰。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0547b" n="0547b"/> <lb ed="X" n="0547b01"/><lb ed="R040" n="0090b14"/>宋之长水。乃循流溯源。互有宣发。然皆辞旨精妙。非 <lb ed="X" n="0547b02"/><lb ed="R040" n="0090b15"/>宿学难知。则金刚般若。岂易言哉。博地凡夫。以愚痴 <lb ed="X" n="0547b03"/><lb ed="R040" n="0090b16"/>柔暗。浮沉苦海。非般若不能津渡。然非自发菩提心。 <lb ed="X" n="0547b04"/><lb ed="R040" n="0090b17"/>焉能直契般若。特人之不肯耳。且般若慧光。照破万 <lb ed="X" n="0547b05"/><lb ed="R040" n="0090b18"/>有。洞彻性源。不但尽扫凡情。抑且不存圣解。故金刚 <lb ed="X" n="0547b06"/><lb ed="R040" n="0090b19"/>般若。以无住为宗。以摧壞一切为用。诵者说者。不悟 <lb ed="X" n="0547b07"/><lb ed="R040" n="0091a01"/>妙旨。徒尔寻言。恐去经愈远矣。余幼依上士。闻诵金 <lb ed="X" n="0547b08"/><lb ed="R040" n="0091a02"/>刚而喜之。兹剧病更生。知生灭不常。用深儆策。方期 <lb ed="X" n="0547b09"/><lb ed="R040" n="0091a03"/>一意法宝。窥测甚深。适寒辉禅师。以金刚演古示余。 <lb ed="X" n="0547b10"/><lb ed="R040" n="0091a04"/>演古者。即二论以及纂要刊定诸书。演畅宣明。发古 <lb ed="X" n="0547b11"/><lb ed="R040" n="0091a05"/>人未尽之秘。以成诠释也。其中緖淸意简。理玄辞达。 <lb ed="X" n="0547b12"/><lb ed="R040" n="0091a06"/>纔一展玩。意念冰融。顾著书者。皆自成一家言。而禅 <lb ed="X" n="0547b13"/><lb ed="R040" n="0091a07"/>师独曰演古。正以禅师注经。不更自立意解。以註还 <lb ed="X" n="0547b14"/><lb ed="R040" n="0091a08"/>古人。是注法不立也。则知从上圣贤论疏。即论疏法 <lb ed="X" n="0547b15"/><lb ed="R040" n="0091a09"/>亦不立也。由是而解。<persName>如来</persName>廣说般若。即般若法亦不 <lb ed="X" n="0547b16"/><lb ed="R040" n="0091a10"/>立也。就演古而约经義。其有裨于发四心。证三空。破 <lb ed="X" n="0547b17"/><lb ed="R040" n="0091a11"/>群疑。严万行。功德岂浅鲜哉。是书所在。皆应作礼围 <lb ed="X" n="0547b18"/><lb ed="R040" n="0091a12"/>绕。以诸花香。而散其处。</p> <lb ed="X" n="0547b19"/><lb ed="R040" n="0091a13"/><p xml:id="pX25p0547b1901">会稽如现范鋐和南撰</p></cb:div> <lb ed="X" n="0547b20"/> <lb ed="X" n="0547b21"/> <lb ed="X" n="0547b22"/> <lb ed="X" n="0547b23"/> <lb ed="X" n="0547b24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0547c" n="0547c"/> <lb ed="X" n="0547c01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 495-C 後序</cb:mulu><head>No. 495-C <lb ed="X" n="0547c02"/><lb ed="R040" n="0091a15"/> 後序</head> <lb ed="X" n="0547c03"/> <lb ed="X" n="0547c04"/><lb ed="R040" n="0091a16"/><p xml:id="pX25p0547c0401">金刚般若经者。乃<persName>佛</persName>祖传心之秘要也。以著衣持钵 <lb ed="X" n="0547c05"/><lb ed="R040" n="0091a17"/>为发起者。欲令知般若不離日用之间也。虽其中破 <lb ed="X" n="0547c06"/><lb ed="R040" n="0091a18"/>相断疑。而事行理观。未尝偏废。其度生无度。无住生 <lb ed="X" n="0547c07"/><lb ed="R040" n="0091a19"/>心。以无我等。修一切善法。非莊严。名莊严等。类皆正 <lb ed="X" n="0547c08"/><lb ed="R040" n="0091a20"/>偏迴互。不犯锋铓。神而明之。存乎其人。故黄梅以是 <lb ed="X" n="0547c09"/><lb ed="R040" n="0091b01"/>印心。曾溪闻而开悟。岂徒然哉。但此经義趣深远。古 <lb ed="X" n="0547c10"/><lb ed="R040" n="0091b02"/>今诠释。殆且百家。唯西竺天亲无著。秉承兜率。以住 <lb ed="X" n="0547c11"/><lb ed="R040" n="0091b03"/>一十八处。密示阶差。断二十七疑。潜通血脉。<g ref="#CB04676">允</g>合世 <lb ed="X" n="0547c12"/><lb ed="R040" n="0091b04"/>尊无相大乘之旨。而此土则有靑龙･大雲･资圣･尘外･ <lb ed="X" n="0547c13"/><lb ed="R040" n="0091b05"/>诸疏。或依或违。学者无所折中。中唐圭峰宗密禅师。 <lb ed="X" n="0547c14"/><lb ed="R040" n="0091b06"/>约无著七种義句以悬判。依天亲断疑问答以科释。 <lb ed="X" n="0547c15"/><lb ed="R040" n="0091b07"/>幷採集诸疏。题曰疏论纂要。又为纪略以释。上符圣 <lb ed="X" n="0547c16"/><lb ed="R040" n="0091b08"/>旨。俯逗群機。实像代之法匠也。五季石壁法师。袭用 <lb ed="X" n="0547c17"/><lb ed="R040" n="0091b09"/>纪略。别为廣录。辞或繁长。学者苦之。有宋天圣间。长 <lb ed="X" n="0547c18"/><lb ed="R040" n="0091b10"/>水子璇法师。重为修治。剪烦削冗。黜伪存真。命名刊 <lb ed="X" n="0547c19"/><lb ed="R040" n="0091b11"/>定记。真可谓内院之功臣。圭山之後裔也。斯文不坠。 <lb ed="X" n="0547c20"/><lb ed="R040" n="0091b12"/>厥功懋哉。余以<anchor xml:id="nkr_note_add_0547c2001" n="0547c2001"/><anchor xml:id="beg0547c2001" n="0547c2001"/>己<anchor xml:id="end0547c2001"/>酉之夏。叨陪淸众于石鼓选<persName>佛</persName>场。 <lb ed="X" n="0547c21"/><lb ed="R040" n="0091b13"/>因同诸友。商<anchor xml:id="nkr_note_add_0547c2101" n="0547c2101"/><anchor xml:id="beg0547c2101" n="0547c2101"/>搉<anchor xml:id="end0547c2101"/>大意。山居昼永。时或披寻。但纂要。文 <lb ed="X" n="0547c22"/><lb ed="R040" n="0091b14"/>简古而难通。刊定。语详悉而莫记。因会合两部。删烦 <lb ed="X" n="0547c23"/><lb ed="R040" n="0091b15"/>取要。而融通之。其间敷演挑剔。不悖古德之意。窃命 <lb ed="X" n="0547c24"/><lb ed="R040" n="0091b16"/>名曰演古。聊以自备遗忘。朝夕玩绎。其发四心而修 <lb ed="X" n="0547c25"/><lb ed="R040" n="0091b17"/>六度。破二我而彻三空。端有藉是为指南云。</p><p xml:id="pX25p0547c2518" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0547c26" type="honorific"/><lb ed="R040" n="0091b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0547c2601" n="0547c2601"/><anchor xml:id="beg0547c2601" n="0547c2601"/>己<anchor xml:id="end0547c2601"/>酉秋九月既朢後学寂<g ref="#CB08504">焰</g>书于石鼓选<persName>佛</persName>场</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0548a" n="0548a"/> <lb ed="X" n="0548a01"/> <lb ed="X" n="0548a02"/><cb:docNumber>No. 495</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0548a03"/><lb ed="R040" n="0092a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若经演古</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0548a04"/> <lb ed="X" n="0548a05"/><lb ed="R040" n="0092a02"/><byline cb:type="author">晋安後学释 寂<g ref="#CB08504">焰</g> 述</byline> <lb ed="X" n="0548a06"/><lb ed="R040" n="0092a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">经题</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0548a0601">金刚般若波罗蜜经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548a07"/><lb ed="R040" n="0092a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0548a0701">金刚。天上之宝也。帝释有之。薄福者难见。具坚利 <lb ed="X" n="0548a08"/><lb ed="R040" n="0092a05"/>明三義。其体极坚。一切物不能壞。其用极利。能壞 <lb ed="X" n="0548a09"/><lb ed="R040" n="0092a06"/>一切物。其相极明。能照一切。所以<name role="" type="person">萨遮尼乾子</name>经 <lb ed="X" n="0548a10"/><lb ed="R040" n="0092a07"/>云。帝释金刚宝。能灭阿修罗。智碎烦恼山。能壞亦 <lb ed="X" n="0548a11"/><lb ed="R040" n="0092a08"/>如是。故<persName>佛</persName>以喩三种般若。梵语般若。此云智慧。其 <lb ed="X" n="0548a12"/><lb ed="R040" n="0092a09"/>体即实相般若。乃吾人本有之性。真常淸净。今古 <lb ed="X" n="0548a13"/><lb ed="R040" n="0092a10"/>恒然。虽经多劫流转生死。而曾无所损。是极坚義。 <lb ed="X" n="0548a14"/><lb ed="R040" n="0092a11"/>其用即观照般若。亦是本有心光。不发则<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a1401" n="0548a1401"/><anchor xml:id="beg0548a1401" n="0548a1401"/>已<anchor xml:id="end0548a1401"/>。发则 <lb ed="X" n="0548a15"/><lb ed="R040" n="0092a12"/>能断惑著。无始以来无明烦恼。无所不壞。是极利 <lb ed="X" n="0548a16"/><lb ed="R040" n="0092a13"/>義。约其功能。称波罗蜜。此云到彼岸。谓乘般若舟 <lb ed="X" n="0548a17"/><lb ed="R040" n="0092a14"/>航。離生死此岸。度烦恼中流。到涅槃彼岸。涅槃。此 <lb ed="X" n="0548a18"/><lb ed="R040" n="0092a15"/>翻圆寂。亦云灭度。一切众生即寂灭相。不复更灭。 <lb ed="X" n="0548a19"/><lb ed="R040" n="0092a16"/>但以迷倒。妄见生死。名在此岸。若悟生死本空。元 <lb ed="X" n="0548a20"/><lb ed="R040" n="0092a17"/>来圆寂。名到彼岸。若兼般若迴文。应云到彼岸慧。 <lb ed="X" n="0548a21"/><lb ed="R040" n="0092a18"/>上七字是所诠。经字是能诠。具贯摄常法四義。贯 <lb ed="X" n="0548a22"/><lb ed="R040" n="0092b01"/>者。如线贯华。谓贯串所应知義。摄者。如经持纬。谓 <lb ed="X" n="0548a23"/><lb ed="R040" n="0092b02"/>摄持所化众生。常者。不易義。乃三世诸<persName>佛</persName>不易之 <lb ed="X" n="0548a24"/><lb ed="R040" n="0092b03"/>常道。法者。轨则義。乃十方菩萨同遵之正轨。即文 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0548b" n="0548b"/> <lb ed="X" n="0548b01"/><lb ed="R040" n="0092b04"/>字般若。是极明義。学者苟能由文字般若而起观 <lb ed="X" n="0548b02"/><lb ed="R040" n="0092b05"/>照。由观照般若而契实相。是谓金刚智慧到彼岸 <lb ed="X" n="0548b03"/><lb ed="R040" n="0092b06"/>也。</p> <lb ed="X" n="0548b04"/><lb ed="R040" n="0092b07"/><p xml:id="pX25p0548b0401">释经正文。准常三分。曰序･曰正･曰流通。盖<persName>世尊</persName>将 <lb ed="X" n="0548b05"/><lb ed="R040" n="0092b08"/>演般若。先彰由致。故曰序分。由致既彰。当機受法。 <lb ed="X" n="0548b06"/><lb ed="R040" n="0092b09"/>全经旨趣。解行斯陈。故曰正宗。宗趣既明。务于开 <lb ed="X" n="0548b07"/><lb ed="R040" n="0092b10"/>济。近益当时。远益未来。使传芳千古。慧命不绝。故 <lb ed="X" n="0548b08"/><lb ed="R040" n="0092b11"/>曰流通。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0548b09"/><lb ed="R040" n="0092b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">初序分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0548b0901">〇初序分。有证信･发起之殊。今证信。有六种成就。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548b10"/><lb ed="R040" n="0092b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0548b1001">如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0548b11"/><lb ed="R040" n="0092b14"/>丘众千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548b12"/><lb ed="R040" n="0092b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0548b1201">如是。信成就也。信则所言之理顺。顺则师资之道 <lb ed="X" n="0548b13"/><lb ed="R040" n="0092b16"/>成。<persName>佛</persName>法大海。信为能入。智为能度。故居首也。</p><p xml:id="pX25p0548b1318" cb:place="inline">我闻。 <lb ed="X" n="0548b14"/><lb ed="R040" n="0092b17"/>闻成就也。我者。阿难自称。然是随世假立。不同凡 <lb ed="X" n="0548b15"/><lb ed="R040" n="0092b18"/>夫外道所计之我。闻者。亲听。非是辗转传闻。此方 <lb ed="X" n="0548b16"/><lb ed="R040" n="0093a01"/>真教体。淸净在音闻。不假音闻。教何由立。</p><p xml:id="pX25p0548b1617" cb:place="inline">一时者。 <lb ed="X" n="0548b17"/><lb ed="R040" n="0093a02"/>时成就也。世事合会。尙待昌期。大法弘宣。岂违嘉 <lb ed="X" n="0548b18"/><lb ed="R040" n="0093a03"/>运。故曰法王启运。嘉会之时也。然十方世界。天上 <lb ed="X" n="0548b19"/><lb ed="R040" n="0093a04"/>人间。时分不同。今但取师资道合。说听究竟之时。 <lb ed="X" n="0548b20"/><lb ed="R040" n="0093a05"/>故云一时。</p><p xml:id="pX25p0548b2005" cb:place="inline"><persName>佛</persName>者。主成就也。梵语具云<persName>佛陀</persName>耶。此云 <lb ed="X" n="0548b21"/><lb ed="R040" n="0093a06"/>觉者。具自觉觉他觉满三義。故称为<persName>佛</persName>。即本师释 <lb ed="X" n="0548b22"/><lb ed="R040" n="0093a07"/>迦牟尼<persName>佛</persName>。为说法之主。非大觉。孰能演斯大法。</p><p xml:id="pX25p0548b2219" cb:place="inline">舍 <lb ed="X" n="0548b23"/><lb ed="R040" n="0093a08"/>卫国等者。处成就也。舍卫梵语。此云闻物。以人物 <lb ed="X" n="0548b24"/><lb ed="R040" n="0093a09"/>富庶。闻于五天。此说法之处。在中天竺波斯匿王 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0548c" n="0548c"/> <lb ed="X" n="0548c01"/><lb ed="R040" n="0093a10"/>所都之国。城外东南五里许。乃<name role="" type="person">祇陀太子</name>之园。大 <lb ed="X" n="0548c02"/><lb ed="R040" n="0093a11"/>臣须达多。此云善施。以常给济国之穷民。人称之 <lb ed="X" n="0548c03"/><lb ed="R040" n="0093a12"/>为<name role="" type="person">给孤独</name>长者。布金买园。太子捨树。共造精舍。请 <lb ed="X" n="0548c04"/><lb ed="R040" n="0093a13"/><persName>佛</persName>说法。可见般若大法。非勝地亦不克宣也。</p><p xml:id="pX25p0548c0418" cb:place="inline">与大 <lb ed="X" n="0548c05"/><lb ed="R040" n="0093a14"/>比丘众等者。众成就也。座无知音。说将谁听。今機 <lb ed="X" n="0548c06"/><lb ed="R040" n="0093a15"/>感盈前。不得不说。比丘含三義。一乞士。谓上乞法 <lb ed="X" n="0548c07"/><lb ed="R040" n="0093a16"/>以资慧命。下乞食以养色身。亦云破恶。亦云怖魔。 <lb ed="X" n="0548c08"/><lb ed="R040" n="0093a17"/>大者。数多。名重。德隆也。如<name role="" type="person">憍陈那</name>。三迦葉。舍利弗。 <lb ed="X" n="0548c09"/><lb ed="R040" n="0093a18"/>目犍连。耶舍长者。幷其眷属等。俱在一时一处。共 <lb ed="X" n="0548c10"/><lb ed="R040" n="0093b01"/>相和合。济济同闻。可谓盛矣。然此皆先事外道。艰 <lb ed="X" n="0548c11"/><lb ed="R040" n="0093b02"/>辛纍年。一无所证。纔得见<persName>佛</persName>。便登圣果。感<persName>佛</persName>恩深。 <lb ed="X" n="0548c12"/><lb ed="R040" n="0093b03"/>故常随侍。所以偏列其数。其馀天龙八部四众人 <lb ed="X" n="0548c13"/><lb ed="R040" n="0093b04"/>等。皆结于流通分中。首尾相望。盖影略耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548c14"/><lb ed="R040" n="0093b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0548c1401">尔时<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。入舍卫大城乞食。于其城 <lb ed="X" n="0548c15"/><lb ed="R040" n="0093b06"/>中次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0548c1501" n="0548c1501"/><anchor xml:id="beg0548c1501" n="0548c1501"/>已<anchor xml:id="end0548c1501"/>。还至本处。饭食讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0548c1502" n="0548c1502"/><anchor xml:id="beg0548c1502" n="0548c1502"/>已<anchor xml:id="end0548c1502"/>。敷座 <lb ed="X" n="0548c16"/><lb ed="R040" n="0093b07"/>而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548c17"/><lb ed="R040" n="0093b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0548c1701">此发起序。将说般若。而以著衣持钵为发起者。显 <lb ed="X" n="0548c18"/><lb ed="R040" n="0093b09"/>般若不離日用之间也。尔时者。大众雲集之时也。 <lb ed="X" n="0548c19"/><lb ed="R040" n="0093b10"/>食时者。辰巳之间也。我释迦<persName>世尊</persName>。既现相人中。示 <lb ed="X" n="0548c20"/><lb ed="R040" n="0093b11"/>同人法。亦于食时。著僧伽梨衣。持绀琉璃钵。严整 <lb ed="X" n="0548c21"/><lb ed="R040" n="0093b12"/>威仪。肃恭齐法。出祇园而入舍卫。躬行三世诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0548c22"/><lb ed="R040" n="0093b13"/>乞食之法。以内证平等理。外空贫富相。故于城中。 <lb ed="X" n="0548c23"/><lb ed="R040" n="0093b14"/>无问净秽。不拣贵贱。次第而乞。<persName>佛</persName>心既等。使施者 <lb ed="X" n="0548c24"/><lb ed="R040" n="0093b15"/>获福亦等。既得食<anchor xml:id="nkr_note_add_0548c2401" n="0548c2401"/><anchor xml:id="beg0548c2401" n="0548c2401"/>已<anchor xml:id="end0548c2401"/>。仍出大城而还至本处。本处 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0549a" n="0549a"/> <lb ed="X" n="0549a01"/><lb ed="R040" n="0093b16"/>者。事则祇洹精舍。理则实相真空也。<persName>佛</persName>凡所得食。 <lb ed="X" n="0549a02"/><lb ed="R040" n="0093b17"/>分为四分。一与同梵行者。二施贫病乞人。三施水 <lb ed="X" n="0549a03"/><lb ed="R040" n="0093b18"/>陆众生。四自食。食讫。乃收拾衣钵。而洗足焉。阿含 <lb ed="X" n="0549a04"/><lb ed="R040" n="0094a01"/>经说。<persName>佛</persName>行时離地四指。莲花承足。今洗足者。先跣 <lb ed="X" n="0549a05"/><lb ed="R040" n="0094a02"/>足行乞。归则洗濯尘汚。垂笵後人也。敷座而坐者。 <lb ed="X" n="0549a06"/><lb ed="R040" n="0094a03"/>他经侍者敷座。唯说般若。<persName>佛</persName>自敷座。以尊重般若 <lb ed="X" n="0549a07"/><lb ed="R040" n="0094a04"/>故。著衣持钵表戒。敷座而坐表定。以戒定发起般 <lb ed="X" n="0549a08"/><lb ed="R040" n="0094a05"/>若。令人观象会意也。然此著衣持钵。洗足敷坐。般 <lb ed="X" n="0549a09"/><lb ed="R040" n="0094a06"/>若真機。<anchor xml:id="nkr_note_add_0549a0901" n="0549a0901"/><anchor xml:id="beg0549a0901" n="0549a0901"/>已<anchor xml:id="end0549a0901"/>漏泄无馀矣。故空生不待<persName>如来</persName>开口。便 <lb ed="X" n="0549a10"/><lb ed="R040" n="0094a07"/>歎稀有。大似灵山拈花。迦葉微笑。二人默识心通。 <lb ed="X" n="0549a11"/><lb ed="R040" n="0094a08"/>如出一律。览者详焉。上来序分竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0549a12"/><lb ed="R040" n="0094a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二正宗分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0549a1201">〇二正宗分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549a13"/><lb ed="R040" n="0094a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0549a1301">时长老须菩提。在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0549a14"/><lb ed="R040" n="0094a11"/>著地。合掌恭敬。而白<persName>佛</persName>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸 <lb ed="X" n="0549a15"/><lb ed="R040" n="0094a12"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。<persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0549a16"/><lb ed="R040" n="0094a13"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549a17"/><lb ed="R040" n="0094a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0549a1701">此善现申请也。洪钟在<g ref="#CB05278">虡</g>。非扣不鸣。法施不吝。待 <lb ed="X" n="0549a18"/><lb ed="R040" n="0094a15"/>问乃说。即此祇园一会。皆有乐法之心。未敢擅请。 <lb ed="X" n="0549a19"/><lb ed="R040" n="0094a16"/>时有德长年老。号须菩提者。此云空生。亦名善现。 <lb ed="X" n="0549a20"/><lb ed="R040" n="0094a17"/>解空第一。于<persName>如来</persName>著衣持钵敷座而坐之次。顿然 <lb ed="X" n="0549a21"/><lb ed="R040" n="0094a18"/>发明般若心体。遂知機知时。即从法空之座。而起 <lb ed="X" n="0549a22"/><lb ed="R040" n="0094b01"/>悲智之用。袒右肩。屈右膝。皆云右者。表顺也。合掌。 <lb ed="X" n="0549a23"/><lb ed="R040" n="0094b02"/>表智与理冥也。此上结集家叙其请法之仪。</p><p xml:id="pX25p0549a2318" cb:place="inline">下善 <lb ed="X" n="0549a24"/><lb ed="R040" n="0094b03"/>现赞请。先赞。然<persName>如来</persName>日用妙处。他人不知。而空生 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0549b" n="0549b"/> <lb ed="X" n="0549b01"/><lb ed="R040" n="0094b04"/>独知之。乃赞言稀有。盖旷劫难逢。大千唯一。岂多 <lb ed="X" n="0549b02"/><lb ed="R040" n="0094b05"/>得哉。善护念者。以大慈护念根熟诸菩萨。乃三贤 <lb ed="X" n="0549b03"/><lb ed="R040" n="0094b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0549b0301" n="0549b0301"/><anchor xml:id="beg0549b0301" n="0549b0301"/>已<anchor xml:id="end0549b0301"/>上者。护念。即加被与力也。与根本智力。令成就 <lb ed="X" n="0549b04"/><lb ed="R040" n="0094b07"/><persName>佛</persName>法。与後得智力。令教化众生。善付嘱者。以大悲 <lb ed="X" n="0549b05"/><lb ed="R040" n="0094b08"/>付嘱根未熟菩萨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b0501" n="0549b0501"/><anchor xml:id="beg0549b0501" n="0549b0501"/>已<anchor xml:id="end0549b0501"/>得大乘者。令其不捨。未得大 <lb ed="X" n="0549b06"/><lb ed="R040" n="0094b09"/>乘者。令其勝进。故慈氏颂云。巧护義应知。加彼身 <lb ed="X" n="0549b07"/><lb ed="R040" n="0094b10"/>同行。不退得未得。是名善付嘱。</p><p xml:id="pX25p0549b0713" cb:place="inline">後请者。然圆顿因 <lb ed="X" n="0549b08"/><lb ed="R040" n="0094b11"/>地。总有三重。初了悟本性。次发菩提心。後修菩萨 <lb ed="X" n="0549b09"/><lb ed="R040" n="0094b12"/>行。故花严善财先陈<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b0901" n="0549b0901"/><anchor xml:id="beg0549b0901" n="0549b0901"/>已<anchor xml:id="end0549b0901"/>发。方问行门。而此经全重 <lb ed="X" n="0549b10"/><lb ed="R040" n="0094b13"/>在发菩提心。以是修行根本故。空生既悟此心。遂 <lb ed="X" n="0549b11"/><lb ed="R040" n="0094b14"/>请真修之行。不但为<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b1101" n="0549b1101"/><anchor xml:id="beg0549b1101" n="0549b1101"/>己<anchor xml:id="end0549b1101"/>。兼为一切众生申请。若人 <lb ed="X" n="0549b12"/><lb ed="R040" n="0094b15"/>不发世间人天之心。及出世声闻缘觉之心。而发 <lb ed="X" n="0549b13"/><lb ed="R040" n="0094b16"/>于无上正<persName>等正觉</persName>之心。极为难得。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b1301" n="0549b1301"/><anchor xml:id="beg0549b1301" n="0549b1301"/>入<anchor xml:id="end0549b1301"/><persName>如来</persName>护念 <lb ed="X" n="0549b14"/><lb ed="R040" n="0094b17"/>付嘱之中。可不教以修行之法乎。敢问。昔未发心。 <lb ed="X" n="0549b15"/><lb ed="R040" n="0094b18"/>住六尘境。今既发心。应安住何地。昔未发心。随逐 <lb ed="X" n="0549b16"/><lb ed="R040" n="0095a01"/>妄念。今既发心。当妄念起时。应云何降伏。诚得如 <lb ed="X" n="0549b17"/><lb ed="R040" n="0095a02"/>来开示。使其知住知降。则修行不错。不至于妄失 <lb ed="X" n="0549b18"/><lb ed="R040" n="0095a03"/>菩提心矣。此一问。是一经关键。按魏译有三问。应 <lb ed="X" n="0549b19"/><lb ed="R040" n="0095a04"/>云何住。云何修行。云何降伏其心。<persName>佛</persName>答令安住四 <lb ed="X" n="0549b20"/><lb ed="R040" n="0095a05"/>心。修六度行。不令著相。是降伏義。秦译略去修行 <lb ed="X" n="0549b21"/><lb ed="R040" n="0095a06"/>者。意谓住道降心。即是修行。不可離此。别有所修 <lb ed="X" n="0549b22"/><lb ed="R040" n="0095a07"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549b23"/><lb ed="R040" n="0095a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0549b2301"><persName>佛</persName>言。善哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <lb ed="X" n="0549b24"/><lb ed="R040" n="0095a09"/>萨。善付嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子･善女 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0549c" n="0549c"/> <lb ed="X" n="0549c01"/><lb ed="R040" n="0095a10"/>人。发阿耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏 <lb ed="X" n="0549c02"/><lb ed="R040" n="0095a11"/>其心。唯然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549c03"/><lb ed="R040" n="0095a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0549c0301">重言善哉者。赞其所问。以善现赞请。妙契<persName>佛</persName>心。故 <lb ed="X" n="0549c04"/><lb ed="R040" n="0095a13"/>印可云。须菩提下二句。牒其所赞。汝今谛听二句。 <lb ed="X" n="0549c05"/><lb ed="R040" n="0095a14"/>诫听许说。说个甚么。说发菩提心者如是安住如 <lb ed="X" n="0549c06"/><lb ed="R040" n="0095a15"/>是降心之法。即指下所答之文也。又如是二字。直 <lb ed="X" n="0549c07"/><lb ed="R040" n="0095a16"/>捷指出。若不如是而住。则是非住。若不如是降伏。 <lb ed="X" n="0549c08"/><lb ed="R040" n="0095a17"/>转成妄心。又安能得无上菩提哉。时空生闻教。即 <lb ed="X" n="0549c09"/><lb ed="R040" n="0095a18"/>应之曰唯。乃领略之辞。如曾参闻一贯之道。应之 <lb ed="X" n="0549c10"/><lb ed="R040" n="0095b01"/>以唯者。其心固<anchor xml:id="nkr_note_add_0549c1001" n="0549c1001"/><anchor xml:id="beg0549c1001" n="0549c1001"/>已<anchor xml:id="end0549c1001"/>涣然无滞矣。而复云愿乐欲闻 <lb ed="X" n="0549c11"/><lb ed="R040" n="0095b02"/>者。盖为众而发起尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549c12"/><lb ed="R040" n="0095b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0549c1201"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是降伏其心。所有 <lb ed="X" n="0549c13"/><lb ed="R040" n="0095b04"/>一切众生之类。若卵生･若胎生･若湿生･若化生。若有 <lb ed="X" n="0549c14"/><lb ed="R040" n="0095b05"/>色･若无色。若有想･若无想･若非有想。非无想。我皆令 <lb ed="X" n="0549c15"/><lb ed="R040" n="0095b06"/>入无馀涅槃而灭度之。如是灭度无量无数无边众 <lb ed="X" n="0549c16"/><lb ed="R040" n="0095b07"/>生。实无众生得灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有我 <lb ed="X" n="0549c17"/><lb ed="R040" n="0095b08"/>相･人相･众生相･寿者相。则非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549c18"/><lb ed="R040" n="0095b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0549c1801">此<persName>如来</persName>正答所问。二。一答安住降心问。谓应住四 <lb ed="X" n="0549c19"/><lb ed="R040" n="0095b10"/>心。降伏其有我度生之心也。问虽有二。答乃互显。 <lb ed="X" n="0549c20"/><lb ed="R040" n="0095b11"/>故先标降伏其心。後结如所教住。圭峰准魏译三 <lb ed="X" n="0549c21"/><lb ed="R040" n="0095b12"/>问。擧降伏为总。住修为别。然详经文。无别答降伏 <lb ed="X" n="0549c22"/><lb ed="R040" n="0095b13"/>之处。则知降伏在住修中。皆令離相。是答降心之 <lb ed="X" n="0549c23"/><lb ed="R040" n="0095b14"/>问。是以擧降伏。则摄安住矣。</p><p xml:id="pX25p0549c2312" cb:place="inline">前问云。善男子･善女 <lb ed="X" n="0549c24"/><lb ed="R040" n="0095b15"/>人。今答言菩萨者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0549c2401" n="0549c2401"/><anchor xml:id="beg0549c2401" n="0549c2401"/>已<anchor xml:id="end0549c2401"/>发大心。故受菩萨之称。菩萨。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0550a" n="0550a"/> <lb ed="X" n="0550a01"/><lb ed="R040" n="0095b16"/>此云觉有情。谓以智上求觉道。以悲下化有情也。 <lb ed="X" n="0550a02"/><lb ed="R040" n="0095b17"/>摩诃萨。此云大道心众生。应如是降伏其心者。即 <lb ed="X" n="0550a03"/><lb ed="R040" n="0095b18"/>指下安住四心。修行六度。降伏其住相之心也。发 <lb ed="X" n="0550a04"/><lb ed="R040" n="0096a01"/>菩提心者。以度生为急务。凡所有一切众生之类。 <lb ed="X" n="0550a05"/><lb ed="R040" n="0096a02"/>悉应度脱。此总相说也。</p><p xml:id="pX25p0550a0510" cb:place="inline">若卵生等者。以受生差别 <lb ed="X" n="0550a06"/><lb ed="R040" n="0096a03"/>言之。天狱化生。鬼通胎化。人畜各四。诸馀微细水 <lb ed="X" n="0550a07"/><lb ed="R040" n="0096a04"/>陆空行。不可具分品类。以依止差别言之。有色。四 <lb ed="X" n="0550a08"/><lb ed="R040" n="0096a05"/>禅也。以色蕴为身。无色。四空也。以受想行识四蕴 <lb ed="X" n="0550a09"/><lb ed="R040" n="0096a06"/>为身。依止。即身義。以境界差别言之。有想者。无色 <lb ed="X" n="0550a10"/><lb ed="R040" n="0096a07"/>界中。空无边。识无边。二天也。无想者。无所有处天 <lb ed="X" n="0550a11"/><lb ed="R040" n="0096a08"/>也。非有想非无想者。非想非非想处天也。如是则 <lb ed="X" n="0550a12"/><lb ed="R040" n="0096a09"/>包括三界无遗。发菩提心者。必应度尽而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0550a1201" n="0550a1201"/><anchor xml:id="beg0550a1201" n="0550a1201"/>已<anchor xml:id="end0550a1201"/>。</p><p xml:id="pX25p0550a1219" cb:place="inline">故 <lb ed="X" n="0550a13"/><lb ed="R040" n="0096a10"/>弥勒颂云。廣大第一常。其心不顚倒。利益深心住。 <lb ed="X" n="0550a14"/><lb ed="R040" n="0096a11"/>此乘功德满。度尽三界一切众生。则住廣大心也。 <lb ed="X" n="0550a15"/><lb ed="R040" n="0096a12"/>皆令入<persName>如来</persName>究竟无馀涅槃而灭度之。此住第一 <lb ed="X" n="0550a16"/><lb ed="R040" n="0096a13"/>心也。灭度无量者。牒前受生差别也。无数者。牒前 <lb ed="X" n="0550a17"/><lb ed="R040" n="0096a14"/>依止差别也。无边者。牒前境界差别也。无众生得 <lb ed="X" n="0550a18"/><lb ed="R040" n="0096a15"/>灭度者。谓若见有众生可度。即存度生之相。必生 <lb ed="X" n="0550a19"/><lb ed="R040" n="0096a16"/>于疲劳。不能常度。须知众生性空故。同体故。即寂 <lb ed="X" n="0550a20"/><lb ed="R040" n="0096a17"/>灭相。不待更灭故。无念故。法界故。故云实无众生 <lb ed="X" n="0550a21"/><lb ed="R040" n="0096a18"/>得灭度者。论云。平等真法界。<persName>佛</persName>不度众生。此住常 <lb ed="X" n="0550a22"/><lb ed="R040" n="0096b01"/>心也。何以故者。征意云。夫既度生矣。乃曰无度者。 <lb ed="X" n="0550a23"/><lb ed="R040" n="0096b02"/>何耶。谓若见有众生可度。则有我为能度。若见有 <lb ed="X" n="0550a24"/><lb ed="R040" n="0096b03"/>我。则有人众生寿者四相。与顚倒凡夫何异。反显 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0550b" n="0550b"/> <lb ed="X" n="0550b01"/><lb ed="R040" n="0096b04"/>实无众生得灭度。则无我人众生寿者四相。是住 <lb ed="X" n="0550b02"/><lb ed="R040" n="0096b05"/>不顚倒心也。</p><p xml:id="pX25p0550b0206" cb:place="inline">〇大珠和尙曰。九类众生。一心具足。 <lb ed="X" n="0550b03"/><lb ed="R040" n="0096b06"/>随造随成。是故无明为卵生。烦恼包裹为胎生。爱 <lb ed="X" n="0550b04"/><lb ed="R040" n="0096b07"/>水浸润为湿生。倏起烦恼为化生。悟即是<persName>佛</persName>。迷号 <lb ed="X" n="0550b05"/><lb ed="R040" n="0096b08"/>众生。菩萨只以念念心为众生。若了念念心体空。 <lb ed="X" n="0550b06"/><lb ed="R040" n="0096b09"/>名为度众生也。智者于自本际上度于未形。未形 <lb ed="X" n="0550b07"/><lb ed="R040" n="0096b10"/>既空。即知实无众生得灭度者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550b08"/><lb ed="R040" n="0096b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0550b0801">复次须菩提。菩萨于法。应无所住。行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0550b09"/><lb ed="R040" n="0096b12"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0550b10"/><lb ed="R040" n="0096b13"/>是佈施。不住于相。何以故。若菩萨不<anchor xml:id="nkr_note_add_0550b1001" n="0550b1001"/><anchor xml:id="beg0550b1001" n="0550b1001"/>住<anchor xml:id="end0550b1001"/>相佈施。其福 <lb ed="X" n="0550b11"/><lb ed="R040" n="0096b14"/>德不可思量。须菩提。于意云何。东方虚空可思量不。 <lb ed="X" n="0550b12"/><lb ed="R040" n="0096b15"/>不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。南西北方。四维上下虚空。可思量 <lb ed="X" n="0550b13"/><lb ed="R040" n="0096b16"/>不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如 <lb ed="X" n="0550b14"/><lb ed="R040" n="0096b17"/>是不可思量。须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550b15"/><lb ed="R040" n="0096b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0550b1501">二答修行降心问。谓不住相修六度。降伏其取相 <lb ed="X" n="0550b16"/><lb ed="R040" n="0097a01"/>之心也。所言不住相者。非是灭相令无。盖相本自 <lb ed="X" n="0550b17"/><lb ed="R040" n="0097a02"/>无。心不住著。花严经云。凡夫见诸法。但随于相转。 <lb ed="X" n="0550b18"/><lb ed="R040" n="0097a03"/>不了法无相。以是不见<persName>佛</persName>。然不著相。即降心之法。 <lb ed="X" n="0550b19"/><lb ed="R040" n="0097a04"/>须约行以明之。于法者。总标诸法。应无下。正明修 <lb ed="X" n="0550b20"/><lb ed="R040" n="0097a05"/>行。然行具六度。而独云佈施者。以佈施赅摄六度。 <lb ed="X" n="0550b21"/><lb ed="R040" n="0097a06"/>所以弥勒颂云。檀義摄于六。资生无畏法。于中一 <lb ed="X" n="0550b22"/><lb ed="R040" n="0097a07"/>二三。是名修行住。</p><p xml:id="pX25p0550b2208" cb:place="inline">此颂以三种佈施。赅摄六度。资 <lb ed="X" n="0550b23"/><lb ed="R040" n="0097a08"/>生摄施。无畏摄戒忍。法摄进禅慧。所谓一摄一。二 <lb ed="X" n="0550b24"/><lb ed="R040" n="0097a09"/>摄二。三摄三。是也。所言不住者。谓不住六尘。乃至 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0550c" n="0550c"/> <lb ed="X" n="0550c01"/><lb ed="R040" n="0097a10"/><persName>佛</persName>果菩提。八十一科。俱不可住著。今但言六尘。擧 <lb ed="X" n="0550c02"/><lb ed="R040" n="0097a11"/>一以该之耳。何以故者。征意云。均一佈施也。住相 <lb ed="X" n="0550c03"/><lb ed="R040" n="0097a12"/>何劣。不住相何优。释曰。有相之福小。无相之福大。 <lb ed="X" n="0550c04"/><lb ed="R040" n="0097a13"/>若菩萨果能以般若真智照破幻相。而行佈施修 <lb ed="X" n="0550c05"/><lb ed="R040" n="0097a14"/>六度。其所得之福德。殆超于常情之外。不可得而 <lb ed="X" n="0550c06"/><lb ed="R040" n="0097a15"/>思量者矣。故擧十方虚空。廣大无尽不可思量以 <lb ed="X" n="0550c07"/><lb ed="R040" n="0097a16"/>喩之。但应如所教住者。结其所问。谓但应如我所 <lb ed="X" n="0550c08"/><lb ed="R040" n="0097a17"/>教无住相。而修行于六度。即是住处。是住于无所 <lb ed="X" n="0550c09"/><lb ed="R040" n="0097a18"/>住也。</p><p xml:id="pX25p0550c0903" cb:place="inline">于上答空生正问。谓发菩提心者。应住四心。 <lb ed="X" n="0550c10"/><lb ed="R040" n="0097b01"/>修六度行。而降伏其有我之心。则正宗<anchor xml:id="nkr_note_add_0550c1001" n="0550c1001"/><anchor xml:id="beg0550c1001" n="0550c1001"/>已<anchor xml:id="end0550c1001"/>竟。可入 <lb ed="X" n="0550c11"/><lb ed="R040" n="0097b02"/>流通矣。恐後来学般若者。于<persName>如来</persName>答处。不能无疑。 <lb ed="X" n="0550c12"/><lb ed="R040" n="0097b03"/>故蹑前语迹。假善现发起。断彼疑情。辗转相生。遂 <lb ed="X" n="0550c13"/><lb ed="R040" n="0097b04"/>有二十七段。故慈氏颂云。调伏彼事中。远離取相 <lb ed="X" n="0550c14"/><lb ed="R040" n="0097b05"/>心。及断种种疑。亦防生成心。是也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0550c15"/><lb ed="R040" n="0097b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第一疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0550c1501">〇初伏疑云。本为求<persName>佛</persName>果行施。即是住所求<persName>佛</persName>相。 <lb ed="X" n="0550c16"/><lb ed="R040" n="0097b07"/>云何无住。又无相为因。求三十二相<persName>佛</persName>果。因果若 <lb ed="X" n="0550c17"/><lb ed="R040" n="0097b08"/>是不相类乎。此疑从前文不住相佈施而来。以声 <lb ed="X" n="0550c18"/><lb ed="R040" n="0097b09"/>闻人取丈六相好为<persName>佛</persName>。不知无相法身真<persName>佛</persName>。故对 <lb ed="X" n="0550c19"/><lb ed="R040" n="0097b10"/>前不住相起疑之因问答。欲令除断。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550c20"/><lb ed="R040" n="0097b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0550c2001">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0550c21"/><lb ed="R040" n="0097b12"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0550c22"/><lb ed="R040" n="0097b13"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0550c23"/><lb ed="R040" n="0097b14"/>即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550c24"/><lb ed="R040" n="0097b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0550c2401">此断求<persName>佛</persName>行施住相疑也。</p><p xml:id="pX25p0550c2411" cb:place="inline">空生既疑以无相为因。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0551a" n="0551a"/> <lb ed="X" n="0551a01"/><lb ed="R040" n="0097b16"/>求<persName>佛</persName>三十二相之果。故反诘之曰。于汝意中云何 <lb ed="X" n="0551a02"/><lb ed="R040" n="0097b17"/>思惟。为可以丈六身相而见法身<persName>如来</persName>不耶。空生 <lb ed="X" n="0551a03"/><lb ed="R040" n="0097b18"/>一承慈问。便领<persName>佛</persName>意。即答曰。不也。<persName>世尊</persName>。伶俐衲僧。 <lb ed="X" n="0551a04"/><lb ed="R040" n="0098a01"/>一撥便转。下皆仿此。又自征而释之曰。所以不可 <lb ed="X" n="0551a05"/><lb ed="R040" n="0098a02"/>以身相见<persName>如来</persName>者。以丈六身相。特平等性智赴機 <lb ed="X" n="0551a06"/><lb ed="R040" n="0098a03"/>所现之影。如水中月。似有非实。岂是<persName>如来</persName>法身真 <lb ed="X" n="0551a07"/><lb ed="R040" n="0098a04"/>体乎。盖法身无为。不堕诸数。故不可执相以求之 <lb ed="X" n="0551a08"/><lb ed="R040" n="0098a05"/>也。空生既知此旨。<persName>佛</persName>遂印可而廣之曰。非但<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0551a09"/><lb ed="R040" n="0098a06"/>无相。但是一切凡圣依正有为之相。尽是虚妄。以 <lb ed="X" n="0551a10"/><lb ed="R040" n="0098a07"/>从妄念所变现故。妄念本空。所变何实。若见诸相 <lb ed="X" n="0551a11"/><lb ed="R040" n="0098a08"/>二句。遮離色观空也。恐闻相是虚妄。别求无相<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0551a12"/><lb ed="R040" n="0098a09"/>身。故云相即非相。若见非相。即见法身<persName>如来</persName>。何者。 <lb ed="X" n="0551a13"/><lb ed="R040" n="0098a10"/>盖相本自尽。真本自现故也。洵乎发菩提心者。不 <lb ed="X" n="0551a14"/><lb ed="R040" n="0098a11"/>应住相而行施矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0551a15"/><lb ed="R040" n="0098a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0551a1501">〇第二疑者。空生闻上两节。无住行施。因深也。无 <lb ed="X" n="0551a16"/><lb ed="R040" n="0098a13"/>相见<persName>佛</persName>。果深也。诚恐未来之世。于此甚深道理。难 <lb ed="X" n="0551a17"/><lb ed="R040" n="0098a14"/>于生信。则空说何益。此节显有疑辞。与前後伏疑 <lb ed="X" n="0551a18"/><lb ed="R040" n="0098a15"/>不同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551a19"/><lb ed="R040" n="0098a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0551a1901">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0551a20"/><lb ed="R040" n="0098a17"/>生实信不。<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百 <lb ed="X" n="0551a21"/><lb ed="R040" n="0098a18"/>岁。有持戒修福者。于此章句。能生信心。以此为实。当 <lb ed="X" n="0551a22"/><lb ed="R040" n="0098b01"/>知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0551a2201" n="0551a2201"/><anchor xml:id="beg0551a2201" n="0551a2201"/>已<anchor xml:id="end0551a2201"/>于无 <lb ed="X" n="0551a23"/><lb ed="R040" n="0098b02"/>量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。闻是章句。乃至一念生净信 <lb ed="X" n="0551a24"/><lb ed="R040" n="0098b03"/>者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生。得如是无量福 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0551b" n="0551b"/> <lb ed="X" n="0551b01"/><lb ed="R040" n="0098b04"/>德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b02"/><lb ed="R040" n="0098b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0551b0201">此断因果俱深无信疑也。文三。初约无信呈疑。空 <lb ed="X" n="0551b03"/><lb ed="R040" n="0098b06"/>生闻上因果俱深。谓是难信之法。遂疑世无信者。</p> <lb ed="X" n="0551b04"/><lb ed="R040" n="0098b07"/><p xml:id="pX25p0551b0401">二诃疑显信。<persName>佛</persName>因诃止之曰。汝莫作是无有实信 <lb ed="X" n="0551b05"/><lb ed="R040" n="0098b08"/>之说。岂但<persName>如来</persName>在日。即使<persName>如来</persName>灭後。後五百岁。当 <lb ed="X" n="0551b06"/><lb ed="R040" n="0098b09"/>鬥诤坚固之时。去圣愈遥。人根愈劣。亦有修戒定。 <lb ed="X" n="0551b07"/><lb ed="R040" n="0098b10"/>而于此因果俱深之章句。能生实信之心者。</p><p xml:id="pX25p0551b0718" cb:place="inline">三明 <lb ed="X" n="0551b08"/><lb ed="R040" n="0098b11"/>能信所以。又二。</p><p xml:id="pX25p0551b0807" cb:place="inline">初･明历事多<persName>佛</persName>以显信因。谓此非 <lb ed="X" n="0551b09"/><lb ed="R040" n="0098b12"/>聊尔人。此人岂止于一二<persName>佛</persName>所而种善根。乃是于 <lb ed="X" n="0551b10"/><lb ed="R040" n="0098b13"/>无量千万<persName>佛</persName>所发菩提心。种植无贪等诸善根者。 <lb ed="X" n="0551b11"/><lb ed="R040" n="0098b14"/>夫一念生净信者。其善根廣大深固<anchor xml:id="nkr_note_add_0551b1101" n="0551b1101"/><anchor xml:id="beg0551b1101" n="0551b1101"/>已<anchor xml:id="end0551b1101"/>如此。况永 <lb ed="X" n="0551b12"/><lb ed="R040" n="0098b15"/>信不退者乎。</p><p xml:id="pX25p0551b1206" cb:place="inline">二･明诸<persName>佛</persName>摄受成就信德。亦二。初明 <lb ed="X" n="0551b13"/><lb ed="R040" n="0098b16"/>诸<persName>佛</persName>摄受显福德门。呼须菩提告之曰。<persName>如来</persName>悉以 <lb ed="X" n="0551b14"/><lb ed="R040" n="0098b17"/>现量而知。<persName>佛</persName>眼而见。是诸净信众生。于行住所作 <lb ed="X" n="0551b15"/><lb ed="R040" n="0098b18"/>中。得如是无量之福德。如是二字。即指上廣大无 <lb ed="X" n="0551b16"/><lb ed="R040" n="0099a01"/>尽善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b17"/><lb ed="R040" n="0099a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0551b1701">何以故。是诸众生无复我相･人相･众生相･寿者相。无 <lb ed="X" n="0551b18"/><lb ed="R040" n="0099a03"/>法相。亦无非法相。何以故。是诸众生若心取相。则为 <lb ed="X" n="0551b19"/><lb ed="R040" n="0099a04"/>著我人众生寿者。若取法相。即著我人众生寿者。何 <lb ed="X" n="0551b20"/><lb ed="R040" n="0099a05"/>以故。若取非法相。则著我人众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b21"/><lb ed="R040" n="0099a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0551b2101">二･明摄受所以显智慧门。初总征云。夫一念净信 <lb ed="X" n="0551b22"/><lb ed="R040" n="0099a07"/>无幾矣。以何義故。得诸<persName>佛</persName>悉知悉见耶。释意云。无 <lb ed="X" n="0551b23"/><lb ed="R040" n="0099a08"/>净信人。固执五蕴身心内作主宰。名为我相。以计 <lb ed="X" n="0551b24"/><lb ed="R040" n="0099a09"/>我故。起惑造业。辗转趣于馀趣。曰補特迦罗。此云 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0551c" n="0551c"/> <lb ed="X" n="0551c01"/><lb ed="R040" n="0099a10"/>数取趣。名为人相。计我盛衰苦乐变异。相续而生。 <lb ed="X" n="0551c02"/><lb ed="R040" n="0099a11"/>名众生相。计一报命根。识暖息三事。相连不断而 <lb ed="X" n="0551c03"/><lb ed="R040" n="0099a12"/>住。名寿者相。此四。总一我相也。今净信者。不于五 <lb ed="X" n="0551c04"/><lb ed="R040" n="0099a13"/>蕴身心执著四相。则我空矣。亦不于五蕴身心起 <lb ed="X" n="0551c05"/><lb ed="R040" n="0099a14"/>法执分别。则法空矣。又不住法空。故云亦无非法 <lb ed="X" n="0551c06"/><lb ed="R040" n="0099a15"/>相。以真空不断。非法亦无。如是離二执。成就净信。 <lb ed="X" n="0551c07"/><lb ed="R040" n="0099a16"/>蒙诸<persName>佛</persName>知见摄受。为得福之本也。</p><p xml:id="pX25p0551c0714" cb:place="inline">次何以故下。重 <lb ed="X" n="0551c08"/><lb ed="R040" n="0099a17"/>释上三義。初征云。何以知净信者断我法二执耶。 <lb ed="X" n="0551c09"/><lb ed="R040" n="0099a18"/>释意谓。夫净信者。若有我执。而心取诸相。则著我 <lb ed="X" n="0551c10"/><lb ed="R040" n="0099b01"/>等四相。既不取相。则知无我执矣。若有法执。而心 <lb ed="X" n="0551c11"/><lb ed="R040" n="0099b02"/>取法相。亦著我等四相。盖法。根也。我。苗也。有根必 <lb ed="X" n="0551c12"/><lb ed="R040" n="0099b03"/>有苗。有法执必有我执。既无我等。则知无法执矣。 <lb ed="X" n="0551c13"/><lb ed="R040" n="0099b04"/>後又征云。法执但是法相。何故便著我等。释意谓。 <lb ed="X" n="0551c14"/><lb ed="R040" n="0099b05"/>取非法亦著我等。何况取法。以後释前也。是知纤 <lb ed="X" n="0551c15"/><lb ed="R040" n="0099b06"/>毫取著。便落法尘。具我等四相。故净信者。尤当法 <lb ed="X" n="0551c16"/><lb ed="R040" n="0099b07"/>与非法俱尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551c17"/><lb ed="R040" n="0099b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0551c1701">是故不应取法。不应取非法。以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝 <lb ed="X" n="0551c18"/><lb ed="R040" n="0099b09"/>等比丘。知我说法。如筏喩者。法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551c19"/><lb ed="R040" n="0099b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0551c1901">是故者。由前取法非法皆为著我之故。所以诫令 <lb ed="X" n="0551c20"/><lb ed="R040" n="0099b11"/>不应。即入中道也。谓不应取法而著有。亦不应取 <lb ed="X" n="0551c21"/><lb ed="R040" n="0099b12"/>非法而著空。以此不著義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘 <lb ed="X" n="0551c22"/><lb ed="R040" n="0099b13"/>须知我所说之法。皆是假言显義。学者须得義而 <lb ed="X" n="0551c23"/><lb ed="R040" n="0099b14"/>忘言。如渡河捨筏之喩。筏者。过河之具。到岸则捨。 <lb ed="X" n="0551c24"/><lb ed="R040" n="0099b15"/><persName>如来</persName>说非法。乃渡法之筏耳。法尙应捨。何况非法 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0552a" n="0552a"/> <lb ed="X" n="0552a01"/><lb ed="R040" n="0099b16"/>而不捨哉。河<anchor xml:id="nkr_note_add_0552a0101" n="0552a0101"/><anchor xml:id="beg0552a0101" n="0552a0101"/>已<anchor xml:id="end0552a0101"/>渡而犹恋于筏。与未渡河者何异。 <lb ed="X" n="0552a02"/><lb ed="R040" n="0099b17"/>法既捨而犹住于非法。与未捨法者无以异也。不 <lb ed="X" n="0552a03"/><lb ed="R040" n="0099b18"/>住法。不堕于有。不住非法。不堕于空。入中道之玄 <lb ed="X" n="0552a04"/><lb ed="R040" n="0100a01"/>门。乃能与无住之因。无相之果相应。是谓称实净 <lb ed="X" n="0552a05"/><lb ed="R040" n="0100a02"/>信者矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0552a06"/><lb ed="R040" n="0100a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第三疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0552a0601">〇第三疑云。上说不可以相见<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>非有为。即不 <lb ed="X" n="0552a07"/><lb ed="R040" n="0100a04"/>合有所得有所说。何以<persName>如来</persName>得菩提而说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552a08"/><lb ed="R040" n="0100a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0552a0801">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0552a09"/><lb ed="R040" n="0100a06"/><persName>如来</persName>有所说法耶。须菩提言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。 <lb ed="X" n="0552a10"/><lb ed="R040" n="0100a07"/>无有定法。名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定法。如 <lb ed="X" n="0552a11"/><lb ed="R040" n="0100a08"/>来可说。何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取･不可说･非法･ <lb ed="X" n="0552a12"/><lb ed="R040" n="0100a09"/>非非法。所以者何。一切贤圣。皆以无为法。而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552a13"/><lb ed="R040" n="0100a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0552a1301">此断无相云何得说疑也。有二段。先･问答断疑。次･ <lb ed="X" n="0552a14"/><lb ed="R040" n="0100a11"/>挍量显勝。</p><p xml:id="pX25p0552a1405" cb:place="inline">今初断疑。<persName>佛</persName>问。于汝意中。将谓<persName>如来</persName>于 <lb ed="X" n="0552a15"/><lb ed="R040" n="0100a12"/>菩提树下得菩提耶。又将谓<persName>如来</persName>于前後诸会有 <lb ed="X" n="0552a16"/><lb ed="R040" n="0100a13"/>所说法耶。空生即领其意。答云。世人皆谓<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0552a17"/><lb ed="R040" n="0100a14"/>所得。有所说。<persName>如来</persName>解<persName>佛</persName>所说義则不然。盖必有法 <lb ed="X" n="0552a18"/><lb ed="R040" n="0100a15"/>名菩提而後得。今无定实之法。将何所得耶。可见 <lb ed="X" n="0552a19"/><lb ed="R040" n="0100a16"/>菩提树下。乃是随機化现。非法身真<persName>佛</persName>也。必有定 <lb ed="X" n="0552a20"/><lb ed="R040" n="0100a17"/>法而後可说。今无定实之法。将何所说耶。可见前 <lb ed="X" n="0552a21"/><lb ed="R040" n="0100a18"/>後诸会。皆随機方便。无实法也。此一向约勝義边 <lb ed="X" n="0552a22"/><lb ed="R040" n="0100b01"/>答。所以慈氏偈云。应化非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。说法 <lb ed="X" n="0552a23"/><lb ed="R040" n="0100b02"/>不二取。无说離言相。意谓俗有真无。应化之相。依 <lb ed="X" n="0552a24"/><lb ed="R040" n="0100b03"/>俗乃有。答中依真。故言无有定法。所以云。始从得 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0552b" n="0552b"/> <lb ed="X" n="0552b01"/><lb ed="R040" n="0100b04"/>道夜。终至般泥洹。于是二中间。未尝说一字。何以 <lb ed="X" n="0552b02"/><lb ed="R040" n="0100b05"/>故者。征意云。何以无定法可说耶。释意谓。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0552b03"/><lb ed="R040" n="0100b06"/>说之法。无非第一義谛。離心缘相。故不可取。離言 <lb ed="X" n="0552b04"/><lb ed="R040" n="0100b07"/>说相。故不可说。无法相。故云非法。无非法相。故云 <lb ed="X" n="0552b05"/><lb ed="R040" n="0100b08"/>非非法。所谓夫说法者。无说无示。其听法者。无闻 <lb ed="X" n="0552b06"/><lb ed="R040" n="0100b09"/>无得。是也。後所以者何。征意谓。夫无得无说。是无 <lb ed="X" n="0552b07"/><lb ed="R040" n="0100b10"/>为法。无为法者。法身之理。本无名相。不涉言思。何 <lb ed="X" n="0552b08"/><lb ed="R040" n="0100b11"/>有三乘贤圣差别哉。释意云。三乘贤圣差别。皆于 <lb ed="X" n="0552b09"/><lb ed="R040" n="0100b12"/>无为无差别法中而有差别。如三兽渡河之喩。河 <lb ed="X" n="0552b10"/><lb ed="R040" n="0100b13"/>无浅深。而浅深在兽。无为法无差别。而差别在三 <lb ed="X" n="0552b11"/><lb ed="R040" n="0100b14"/>乘能证之智。有大小浅深之不同耳。</p> <lb ed="X" n="0552b12"/><lb ed="R040" n="0100b15"/><p xml:id="pX25p0552b1201">二挍量显勝。上明无为之法。不涉取说。恐人便欲 <lb ed="X" n="0552b13"/><lb ed="R040" n="0100b16"/>一向毁废言教。岂知法虽不可取说。亦可藉言而 <lb ed="X" n="0552b14"/><lb ed="R040" n="0100b17"/>入。而受持者福德不空。故挍量显勝。令人受持演 <lb ed="X" n="0552b15"/><lb ed="R040" n="0100b18"/>说。以趣菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552b16"/><lb ed="R040" n="0101a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0552b1601">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝。以用 <lb ed="X" n="0552b17"/><lb ed="R040" n="0101a02"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0552b18"/><lb ed="R040" n="0101a03"/>何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。若 <lb ed="X" n="0552b19"/><lb ed="R040" n="0101a04"/>复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0552b20"/><lb ed="R040" n="0101a05"/>福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0552b21"/><lb ed="R040" n="0101a06"/>三藐三菩提法。皆从此经出。须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者。即 <lb ed="X" n="0552b22"/><lb ed="R040" n="0101a07"/>非<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552b23"/><lb ed="R040" n="0101a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0552b2301"><persName>佛</persName>先擧世福问之。谓若有人。盛满大千世界七宝 <lb ed="X" n="0552b24"/><lb ed="R040" n="0101a09"/>为施。得福多否。三千大千者。俱舍偈云。四大洲日 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0552c" n="0552c"/> <lb ed="X" n="0552c01"/><lb ed="R040" n="0101a10"/>月。苏迷卢欲天。梵世各一千。名一小千界。此小千 <lb ed="X" n="0552c02"/><lb ed="R040" n="0101a11"/>千倍。说名一中千。此千倍大千。皆同一成壞。空生 <lb ed="X" n="0552c03"/><lb ed="R040" n="0101a12"/>意谓。七宝最珍。三千世界又最廣。七钱施<persName>佛</persName>。获福 <lb ed="X" n="0552c04"/><lb ed="R040" n="0101a13"/>无量。况多宝乎。故云甚多。又自征云。所以云多者。 <lb ed="X" n="0552c05"/><lb ed="R040" n="0101a14"/>以不约勝義谛而论其福德之性。乃约世俗谛说 <lb ed="X" n="0552c06"/><lb ed="R040" n="0101a15"/>耳。然既约俗谛说。特世间福不如持经出世之福 <lb ed="X" n="0552c07"/><lb ed="R040" n="0101a16"/>为勝。故<persName>佛</persName>言。若复有人。于此经中。如前所说。无我 <lb ed="X" n="0552c08"/><lb ed="R040" n="0101a17"/>度生也。不住相行施也。<persName>佛</persName>不可以相见也。法不可 <lb ed="X" n="0552c09"/><lb ed="R040" n="0101a18"/>以言说也。一念净信志心领受。拳拳奉持。或全持。 <lb ed="X" n="0552c10"/><lb ed="R040" n="0101b01"/>或分持。乃至四句偈等。且兼为他人演说其義趣。 <lb ed="X" n="0552c11"/><lb ed="R040" n="0101b02"/>其所得福。更勝于彼。</p><p xml:id="pX25p0552c1109" cb:place="inline">夫持经四句。何以辄勝大千 <lb ed="X" n="0552c12"/><lb ed="R040" n="0101b03"/>宝施之福。意谓宝施虽多。但是世间有为之福。终 <lb ed="X" n="0552c13"/><lb ed="R040" n="0101b04"/>不能趣无上菩提。若夫此经四句偈等。则一切诸 <lb ed="X" n="0552c14"/><lb ed="R040" n="0101b05"/><persName>佛</persName>之报身化身。及诸<persName>佛</persName>无上菩提之法身。无不从 <lb ed="X" n="0552c15"/><lb ed="R040" n="0101b06"/>是而生。何者。法身虽不生灭。而烦恼覆之则隐。智 <lb ed="X" n="0552c16"/><lb ed="R040" n="0101b07"/>慧了之则显。此经单阐妙慧。于法身不为了因乎。 <lb ed="X" n="0552c17"/><lb ed="R040" n="0101b08"/>报化二身万行所致。此经以妙慧导妙行。于报化 <lb ed="X" n="0552c18"/><lb ed="R040" n="0101b09"/>不为生因乎。其功如是。故独勝于大千宝施之福 <lb ed="X" n="0552c19"/><lb ed="R040" n="0101b10"/>也。然所谓<persName>佛</persName>法从此经出者。约世谛有耳。若于第 <lb ed="X" n="0552c20"/><lb ed="R040" n="0101b11"/>一義谛求于迷悟圣凡之相。了不可得。即非所谓 <lb ed="X" n="0552c21"/><lb ed="R040" n="0101b12"/><persName>佛</persName>法从此经出也。所以圆觉经云。一切<persName>如来</persName>圆觉 <lb ed="X" n="0552c22"/><lb ed="R040" n="0101b13"/>妙心。本无菩提。及与涅槃。亦无成<persName>佛</persName>。及不成<persName>佛</persName>。始 <lb ed="X" n="0552c23"/><lb ed="R040" n="0101b14"/>之以不得菩提。终之以即非<persName>佛</persName>法。前後照应。而经 <lb ed="X" n="0552c24"/><lb ed="R040" n="0101b15"/>旨愈明矣。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0553a" n="0553a"/> <lb ed="X" n="0553a01"/><lb ed="R040" n="0101b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第四疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553a0101">〇第四疑云。圣人无为之法。既不可取说。何以声 <lb ed="X" n="0553a02"/><lb ed="R040" n="0101b17"/>闻人。各取自果。如其所证而说耶。四果分四节。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553a03"/><lb ed="R040" n="0101b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0553a0301">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0553a04"/><lb ed="R040" n="0102a01"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。而 <lb ed="X" n="0553a05"/><lb ed="R040" n="0102a02"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553a06"/><lb ed="R040" n="0102a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553a0601">此断声闻得果是取疑也。</p><p xml:id="pX25p0553a0611" cb:place="inline">先･擧初果问之。须陀洹。 <lb ed="X" n="0553a07"/><lb ed="R040" n="0102a04"/>此云入流。<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a0701" n="0553a0701"/><anchor xml:id="beg0553a0701" n="0553a0701"/>已<anchor xml:id="end0553a0701"/>断三界贪嗔痴慢等八十八使见惑。 <lb ed="X" n="0553a08"/><lb ed="R040" n="0102a05"/>预入圣人之流也。谓彼作是念曰。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0553a09"/><lb ed="R040" n="0102a06"/>不。空生答言。彼不作是念也。何以故。彼须陀洹。<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a0901" n="0553a0901"/><anchor xml:id="beg0553a0901" n="0553a0901"/>已<anchor xml:id="end0553a0901"/> <lb ed="X" n="0553a10"/><lb ed="R040" n="0102a07"/>断三界分别粗惑。名为入圣流。而实别无一法为 <lb ed="X" n="0553a11"/><lb ed="R040" n="0102a08"/>其所入。只由不取色香味触六尘境界。名为须陀 <lb ed="X" n="0553a12"/><lb ed="R040" n="0102a09"/>洹也。岂别有法为所入耶。是正以不取为得果。何 <lb ed="X" n="0553a13"/><lb ed="R040" n="0102a10"/>疑其有取耶。苟犹有分别我能得果之心。即为著 <lb ed="X" n="0553a14"/><lb ed="R040" n="0102a11"/>我之凡夫。何名入圣流之初果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553a15"/><lb ed="R040" n="0102a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0553a1501">须菩提。于意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果 <lb ed="X" n="0553a16"/><lb ed="R040" n="0102a13"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而 <lb ed="X" n="0553a17"/><lb ed="R040" n="0102a14"/>实无<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a1701" n="0553a1701"/><anchor xml:id="beg0553a1701" n="0553a1701"/>往<anchor xml:id="end0553a1701"/>来。是名斯陀含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553a18"/><lb ed="R040" n="0102a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553a1801">次･擧二果问之。斯陀含。此云一来。<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a1801" n="0553a1801"/><anchor xml:id="beg0553a1801" n="0553a1801"/>已<anchor xml:id="end0553a1801"/>断欲界九品 <lb ed="X" n="0553a19"/><lb ed="R040" n="0102a16"/>思惑前六品。更三品残思未尽。须一往来欲界受 <lb ed="X" n="0553a20"/><lb ed="R040" n="0102a17"/>生也。谓彼作是念曰。我得斯陀含果不。空生答言。 <lb ed="X" n="0553a21"/><lb ed="R040" n="0102a18"/>彼不作是念也。何以故。彼斯陀含。名一往来。而实 <lb ed="X" n="0553a22"/><lb ed="R040" n="0102b01"/>无往来。盖<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a2201" n="0553a2201"/><anchor xml:id="beg0553a2201" n="0553a2201"/>已<anchor xml:id="end0553a2201"/>悟我空。是谁往来。使其犹见有往来 <lb ed="X" n="0553a23"/><lb ed="R040" n="0102b02"/>之者。是我相未除。安得名为二果一往来耶。以此 <lb ed="X" n="0553a24"/><lb ed="R040" n="0102b03"/>观之。斯陀含于自果亦不取矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0553b" n="0553b"/> <lb ed="X" n="0553b01"/><lb ed="R040" n="0102b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0553b0101">须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我得阿那含果 <lb ed="X" n="0553b02"/><lb ed="R040" n="0102b05"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含。名为不来。而 <lb ed="X" n="0553b03"/><lb ed="R040" n="0102b06"/>实无不来。是故名阿那含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b04"/><lb ed="R040" n="0102b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553b0401">又･擧三果问之。阿那含。此云不来。盖欲界九品思 <lb ed="X" n="0553b05"/><lb ed="R040" n="0102b08"/>惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b0501" n="0553b0501"/><anchor xml:id="beg0553b0501" n="0553b0501"/>已<anchor xml:id="end0553b0501"/>尽。不复还来欲界受生也。谓彼作是念曰。我 <lb ed="X" n="0553b06"/><lb ed="R040" n="0102b09"/>得阿那含果不。空生答言。彼不作是念也。何以故。 <lb ed="X" n="0553b07"/><lb ed="R040" n="0102b10"/>阿那含于欲界九品习气。俱时灭尽。下无卜居。名 <lb ed="X" n="0553b08"/><lb ed="R040" n="0102b11"/>为不来。而实无不来。盖<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b0801" n="0553b0801"/><anchor xml:id="beg0553b0801" n="0553b0801"/>已<anchor xml:id="end0553b0801"/>悟无我。是谁不来。使其 <lb ed="X" n="0553b09"/><lb ed="R040" n="0102b12"/>犹见有不来之者。则我相犹在。安得名为不来耶。 <lb ed="X" n="0553b10"/><lb ed="R040" n="0102b13"/>以此观之。阿那含于自果亦不取矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b11"/><lb ed="R040" n="0102b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0553b1101">须菩提。于意云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道 <lb ed="X" n="0553b12"/><lb ed="R040" n="0102b15"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法。名阿罗汉。 <lb ed="X" n="0553b13"/><lb ed="R040" n="0102b16"/><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人 <lb ed="X" n="0553b14"/><lb ed="R040" n="0102b17"/>众生寿者。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。 <lb ed="X" n="0553b15"/><lb ed="R040" n="0102b18"/>是第一離欲阿罗汉。我不作是念。我是離欲阿罗汉。 <lb ed="X" n="0553b16"/><lb ed="R040" n="0103a01"/><persName>世尊</persName>。我若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩 <lb ed="X" n="0553b17"/><lb ed="R040" n="0103a02"/>提是乐阿兰那行者。以须菩提实无所行。而名须菩 <lb ed="X" n="0553b18"/><lb ed="R040" n="0103a03"/>提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b19"/><lb ed="R040" n="0103a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553b1901">後･擧四果问之。阿罗汉此云无生。以三界烦恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b1901" n="0553b1901"/><anchor xml:id="beg0553b1901" n="0553b1901"/>已<anchor xml:id="end0553b1901"/> <lb ed="X" n="0553b20"/><lb ed="R040" n="0103a05"/>尽。不受後有也。谓彼作是念曰。我得阿罗汉道不 <lb ed="X" n="0553b21"/><lb ed="R040" n="0103a06"/>耶。空生答言。彼不作是念也。何以故。阿罗汉者。只 <lb ed="X" n="0553b22"/><lb ed="R040" n="0103a07"/>是三界见思净尽。证我空真如。实无有法可得名 <lb ed="X" n="0553b23"/><lb ed="R040" n="0103a08"/>阿罗汉。若使意下作是念言。我得阿罗汉道。即为 <lb ed="X" n="0553b24"/><lb ed="R040" n="0103a09"/>著我等四相。与凡夫无异。安得名为阿罗汉耶。又 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0553c" n="0553c"/> <lb ed="X" n="0553c01"/><lb ed="R040" n="0103a10"/>引<anchor xml:id="nkr_note_add_0553c0101" n="0553c0101"/><anchor xml:id="beg0553c0101" n="0553c0101"/>己<anchor xml:id="end0553c0101"/>况之曰。<persName>佛</persName>昔曾说须菩提得无诤三昧。无诤 <lb ed="X" n="0553c02"/><lb ed="R040" n="0103a11"/>三昧者。以无我故。不恼于人。若嫌坐则立。不较人 <lb ed="X" n="0553c03"/><lb ed="R040" n="0103a12"/>我是非。令人不起烦恼。此行最高。故云人中最为 <lb ed="X" n="0553c04"/><lb ed="R040" n="0103a13"/>第一。</p><p xml:id="pX25p0553c0403" cb:place="inline">罗什云。无诤有二。一以三昧力。将护众生。令 <lb ed="X" n="0553c05"/><lb ed="R040" n="0103a14"/>不起诤心。二随顺法性。无违无诤也。一切罗汉。皆 <lb ed="X" n="0553c06"/><lb ed="R040" n="0103a15"/>離三界贪欲烦恼。名離欲阿罗汉。我以无诤故。于 <lb ed="X" n="0553c07"/><lb ed="R040" n="0103a16"/>诸離欲罗汉之中。称为第一也。虽蒙<persName>佛</persName>如是印许。 <lb ed="X" n="0553c08"/><lb ed="R040" n="0103a17"/>而我不作是念曰。我是離欲阿罗汉。若作是念。是 <lb ed="X" n="0553c09"/><lb ed="R040" n="0103a18"/>有我也。诸诤皆起于有我。<persName>世尊</persName>则不说须菩提是 <lb ed="X" n="0553c10"/><lb ed="R040" n="0103b01"/>乐阿兰那行之者。阿兰那。此云寂静。即无诤也。诤 <lb ed="X" n="0553c11"/><lb ed="R040" n="0103b02"/>则喧闹。谓非乐修寂静行之人也。以须菩提实无 <lb ed="X" n="0553c12"/><lb ed="R040" n="0103b03"/>所行之故。而名须菩提曰是乐阿兰那行者。须菩 <lb ed="X" n="0553c13"/><lb ed="R040" n="0103b04"/>提既尔。则诸声闻得果无取。何疑耶。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0553c14"/><lb ed="R040" n="0103b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第五疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553c1401">〇第五疑云。释迦因中为善慧仙人。蒙燃灯<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0553c15"/><lb ed="R040" n="0103b06"/>授记。燃灯为释迦说法。云何言不可取说耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553c16"/><lb ed="R040" n="0103b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0553c1601"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0553c17"/><lb ed="R040" n="0103b08"/>所得不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553c18"/><lb ed="R040" n="0103b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553c1801">此断释迦燃灯取说疑也。</p><p xml:id="pX25p0553c1811" cb:place="inline">恐疑有所得。故乃审问 <lb ed="X" n="0553c19"/><lb ed="R040" n="0103b10"/>空生曰。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所授记时。于法有所得 <lb ed="X" n="0553c20"/><lb ed="R040" n="0103b11"/>不。空生直答曰。无所得。何也。授记者。但是语言。非 <lb ed="X" n="0553c21"/><lb ed="R040" n="0103b12"/>是证智。然则何以得记耶。得记者。但以自无分别 <lb ed="X" n="0553c22"/><lb ed="R040" n="0103b13"/>智。证自无差别理。智与理冥。境与神会而<anchor xml:id="nkr_note_add_0553c2201" n="0553c2201"/><anchor xml:id="beg0553c2201" n="0553c2201"/>已<anchor xml:id="end0553c2201"/>。岂有 <lb ed="X" n="0553c23"/><lb ed="R040" n="0103b14"/>所说所得耶。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0553c24"/><lb ed="R040" n="0103b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第六疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0553c2401">〇第六疑云。若法不可取。诸菩萨修六度行。莊严 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0554a" n="0554a"/> <lb ed="X" n="0554a01"/><lb ed="R040" n="0103b16"/>净土。岂不是取于所莊严之<persName>佛</persName>土耶。此而非取。则 <lb ed="X" n="0554a02"/><lb ed="R040" n="0103b17"/>孰为取耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554a03"/><lb ed="R040" n="0103b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0554a0301">须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。不也。<persName>世尊</persName>。何以 <lb ed="X" n="0554a04"/><lb ed="R040" n="0104a01"/>故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。是故须菩提。诸 <lb ed="X" n="0554a05"/><lb ed="R040" n="0104a02"/>菩萨摩诃萨。应如是生淸净心。不应住色生心。不应 <lb ed="X" n="0554a06"/><lb ed="R040" n="0104a03"/>住声香味触法生心。应无所住。而生其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554a07"/><lb ed="R040" n="0104a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0554a0701">此断严土违于不取疑也。</p><p xml:id="pX25p0554a0711" cb:place="inline"><persName>佛</persName>土有二。一法性土。二 <lb ed="X" n="0554a08"/><lb ed="R040" n="0104a05"/>形相土。<persName>佛</persName>意欲显法性真土。故问取形相莊严土 <lb ed="X" n="0554a09"/><lb ed="R040" n="0104a06"/>不。空生乃以不取形相莊严答之。何也。盖莊严<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0554a10"/><lb ed="R040" n="0104a07"/>土者。唯修习无分别智。通达于唯识真实之性。以 <lb ed="X" n="0554a11"/><lb ed="R040" n="0104a08"/>智契如。名为莊严。非形相莊严。故云即非莊严。是 <lb ed="X" n="0554a12"/><lb ed="R040" n="0104a09"/>第一義莊严。故云是名莊严。形相。即法相土。谓金 <lb ed="X" n="0554a13"/><lb ed="R040" n="0104a10"/>地宝池等。第一義。即法性土。乃真如不变之性。然 <lb ed="X" n="0554a14"/><lb ed="R040" n="0104a11"/>诸<persName>佛</persName>身土。必须性相具足。方为了義。今既唯言于 <lb ed="X" n="0554a15"/><lb ed="R040" n="0104a12"/>性。岂不缺于相耶。盖身土之相。唯心之影。即相亡 <lb ed="X" n="0554a16"/><lb ed="R040" n="0104a13"/>相。非谓弃相取性。但以经宗无相。此義稍增耳。若 <lb ed="X" n="0554a17"/><lb ed="R040" n="0104a14"/>人分别<persName>佛</persName>土。是有为形相。而言我成就者。彼住于 <lb ed="X" n="0554a18"/><lb ed="R040" n="0104a15"/>色等境中。为遮此故。云应如是生淸净心。不应住 <lb ed="X" n="0554a19"/><lb ed="R040" n="0104a16"/>色等也。而生其心者。此是真心。若都无心。便同空 <lb ed="X" n="0554a20"/><lb ed="R040" n="0104a17"/>见。真心而云生者。所谓显发。非创然而生。故大般 <lb ed="X" n="0554a21"/><lb ed="R040" n="0104a18"/>若经云。一切法不生。是般若波罗蜜生。以有住之 <lb ed="X" n="0554a22"/><lb ed="R040" n="0104b01"/>心。悉是妄识分别。一切无住。真心即显。契于般若 <lb ed="X" n="0554a23"/><lb ed="R040" n="0104b02"/>心体也。故嵩嶽安国师云。应无所住者。乃不住善。 <lb ed="X" n="0554a24"/><lb ed="R040" n="0104b03"/>不住恶。不住迷。不住悟。不住体。不住用。而生其心 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0554b" n="0554b"/> <lb ed="X" n="0554b01"/><lb ed="R040" n="0104b04"/>者。即一切法。而显其一心。若住善生心。即善现。住 <lb ed="X" n="0554b02"/><lb ed="R040" n="0104b05"/>恶生心。则恶现。本心即隐没。若无所住。则十方世 <lb ed="X" n="0554b03"/><lb ed="R040" n="0104b06"/>界。唯是一心。若能如是了悟。是真莊严。何有<persName>佛</persName>土 <lb ed="X" n="0554b04"/><lb ed="R040" n="0104b07"/>而不淸净耶。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0554b05"/><lb ed="R040" n="0104b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第七疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0554b0501">〇第七疑云。无为法中。应化非真。故无有取。报身 <lb ed="X" n="0554b06"/><lb ed="R040" n="0104b09"/>是实。应有取心。此蹑彼第三而来也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b07"/><lb ed="R040" n="0104b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0554b0701">须菩提。譬如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <lb ed="X" n="0554b08"/><lb ed="R040" n="0104b11"/>大不。须菩提言。甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大 <lb ed="X" n="0554b09"/><lb ed="R040" n="0104b12"/>身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b10"/><lb ed="R040" n="0104b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0554b1001">此断受得报身有取疑也。</p><p xml:id="pX25p0554b1011" cb:place="inline"><persName>佛</persName>知後世学般若者有 <lb ed="X" n="0554b11"/><lb ed="R040" n="0104b14"/>此疑。故设喩为问。文二。一问答断疑。此以须弥明 <lb ed="X" n="0554b12"/><lb ed="R040" n="0104b15"/>报身也。<name role="" type="person">须弥山</name>王。势力高远。故名为大。而不取我 <lb ed="X" n="0554b13"/><lb ed="R040" n="0104b16"/>是山王。以无分别故。报<persName>佛</persName>亦如是。以得无上法王 <lb ed="X" n="0554b14"/><lb ed="R040" n="0104b17"/>体。故名为大。而不取我是法王。以无分别故。善现 <lb ed="X" n="0554b15"/><lb ed="R040" n="0104b18"/>乃就法而答曰。甚大。复自征释其大之所以曰。以 <lb ed="X" n="0554b16"/><lb ed="R040" n="0105a01"/>非有漏有为之身。乃是无漏无为之法身。故名大 <lb ed="X" n="0554b17"/><lb ed="R040" n="0105a02"/>身也。慈氏偈云。如山王无取。受报亦复然。远離于 <lb ed="X" n="0554b18"/><lb ed="R040" n="0105a03"/>诸漏。及有为法故。问。此说报身。云何言法。答。兹法 <lb ed="X" n="0554b19"/><lb ed="R040" n="0105a04"/>报合说。二身不殊。以实教理智无二。故得云耳。至 <lb ed="X" n="0554b20"/><lb ed="R040" n="0105a05"/>此理极情亡。信此法者。福德难量。是以下文<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0554b21"/><lb ed="R040" n="0105a06"/>擧福较勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b22"/><lb ed="R040" n="0105a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0554b2201">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0554b23"/><lb ed="R040" n="0105a08"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0554b24"/><lb ed="R040" n="0105a09"/>恒河。尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0554c" n="0554c"/> <lb ed="X" n="0554c01"/><lb ed="R040" n="0105a10"/>有善男子･善女人。以七宝满尔所恒河沙数。三千大 <lb ed="X" n="0554c02"/><lb ed="R040" n="0105a11"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0554c03"/><lb ed="R040" n="0105a12"/>告须菩提。若善男子･善女人。于此经中。乃至受持四 <lb ed="X" n="0554c04"/><lb ed="R040" n="0105a13"/>句偈等。为他人说。而此福德。勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554c05"/><lb ed="R040" n="0105a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0554c0501">二挍量显勝。又二。一约外财挍量廣显经勝。二约 <lb ed="X" n="0554c06"/><lb ed="R040" n="0105a15"/>内财挍量倍显经勝。</p><p xml:id="pX25p0554c0609" cb:place="inline">今初･呼空生审定其数。初约 <lb ed="X" n="0554c07"/><lb ed="R040" n="0105a16"/>多河以辨沙。<persName>如来</persName>说法。多近恒河。故擧为喩。恒河 <lb ed="X" n="0554c08"/><lb ed="R040" n="0105a17"/>周四十里。沙细如面。不可以数计。今以一沙为一 <lb ed="X" n="0554c09"/><lb ed="R040" n="0105a18"/>河。有如是无数沙等之恒河。河各有沙。是诸沙等 <lb ed="X" n="0554c10"/><lb ed="R040" n="0105b01"/>恒河之沙。寧为多不。空生答言。甚多。何者。但擧沙 <lb ed="X" n="0554c11"/><lb ed="R040" n="0105b02"/>数之河。尙多无量。何况多河中所有之沙。可尽算 <lb ed="X" n="0554c12"/><lb ed="R040" n="0105b03"/>数乎。</p><p xml:id="pX25p0554c1203" cb:place="inline">次･约多沙以彰福曰。我今实言告汝。设若有 <lb ed="X" n="0554c13"/><lb ed="R040" n="0105b04"/>人。于外财无所吝惜。以七宝之最珍者。佈满尔所 <lb ed="X" n="0554c14"/><lb ed="R040" n="0105b05"/>恒河之沙数。一沙为一大千世界。以之佈施。其所 <lb ed="X" n="0554c15"/><lb ed="R040" n="0105b06"/>得之福。寧为多不。空生意谓。前一大千宝施。<anchor xml:id="nkr_note_add_0554c1501" n="0554c1501"/><anchor xml:id="beg0554c1501" n="0554c1501"/>已<anchor xml:id="end0554c1501"/>为 <lb ed="X" n="0554c16"/><lb ed="R040" n="0105b07"/>无量。况此沙界宝施。寧有量乎。</p><p xml:id="pX25p0554c1613" cb:place="inline">後･约多福以显经 <lb ed="X" n="0554c17"/><lb ed="R040" n="0105b08"/>勝。谓宝施之福虽多。若人于此经中。受持四句偈 <lb ed="X" n="0554c18"/><lb ed="R040" n="0105b09"/>等。自行之馀。为他人说。其所得福。更勝于前沙界 <lb ed="X" n="0554c19"/><lb ed="R040" n="0105b10"/>宝施之福德。以施福有漏。犹属生死。经趣菩提。顾 <lb ed="X" n="0554c20"/><lb ed="R040" n="0105b11"/>可同日而语哉。次释勝之所以。有五节。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554c21"/><lb ed="R040" n="0105b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0554c2101">复次。须菩提。随说是经。乃至四句偈等。当知此处一 <lb ed="X" n="0554c22"/><lb ed="R040" n="0105b13"/>切世间･天･人･阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人。 <lb ed="X" n="0554c23"/><lb ed="R040" n="0105b14"/>尽能受持读诵。须菩提。当知是人。成就最上第一希 <lb ed="X" n="0554c24"/><lb ed="R040" n="0105b15"/>有之法。若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0555a" n="0555a"/> <lb ed="X" n="0555a01"/><lb ed="R040" n="0105b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0555a0101">一尊处歎人勝。谓岂唯是说经之人难得。当知此 <lb ed="X" n="0555a02"/><lb ed="R040" n="0105b17"/>说经之处亦甚稀有。宜为一切世间若天若人恭 <lb ed="X" n="0555a03"/><lb ed="R040" n="0105b18"/>敬供养。犹如<persName>佛</persName>之塔庙然。藏<persName>佛</persName>舍利之处谓之塔。 <lb ed="X" n="0555a04"/><lb ed="R040" n="0106a01"/>奉<persName>佛</persName>形像之处谓之庙。人觐塔庙。不期敬而自敬。 <lb ed="X" n="0555a05"/><lb ed="R040" n="0106a02"/>如天帝释。常于<name role="" type="person">善法堂</name>中。为诸天说般若。向後诸 <lb ed="X" n="0555a06"/><lb ed="R040" n="0106a03"/>天到<name role="" type="person">善法堂</name>。帝释未至。皆尙空座作礼。为重法故。 <lb ed="X" n="0555a07"/><lb ed="R040" n="0106a04"/>乃尊其处也。夫说四句之处尙尔。何况有人。于此 <lb ed="X" n="0555a08"/><lb ed="R040" n="0106a05"/>全经。尽能受持读诵。当知是持说之人。成就最上 <lb ed="X" n="0555a09"/><lb ed="R040" n="0106a06"/>第一稀有之法也。最上者。法身也。无漏无为。最上 <lb ed="X" n="0555a10"/><lb ed="R040" n="0106a07"/>上故。第一者。报身也。众圣中尊。更无过故。稀有者。 <lb ed="X" n="0555a11"/><lb ed="R040" n="0106a08"/>化身也。旷世奇逢。难遭遇故。意明受持读诵。具获 <lb ed="X" n="0555a12"/><lb ed="R040" n="0106a09"/>三身功德也。又显在处有<persName>佛</persName>。谓经是<persName>如来</persName>法身。依 <lb ed="X" n="0555a13"/><lb ed="R040" n="0106a10"/>法则有报化。又一切贤圣。皆以无为得名。经显无 <lb ed="X" n="0555a14"/><lb ed="R040" n="0106a11"/>为。必有贤圣尊重弟子而辅化矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555a15"/><lb ed="R040" n="0106a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0555a1501">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0555a16"/><lb ed="R040" n="0106a13"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0555a17"/><lb ed="R040" n="0106a14"/>字。汝当奉持。所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即 <lb ed="X" n="0555a18"/><lb ed="R040" n="0106a15"/>非般若波罗蜜。是名般若波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555a19"/><lb ed="R040" n="0106a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0555a1901">二约義辨名勝。空生疑念冰释。又闻经功德之勝。 <lb ed="X" n="0555a20"/><lb ed="R040" n="0106a17"/>遂希慕奉持。而请经名焉。所以名者。金刚有能壞 <lb ed="X" n="0555a21"/><lb ed="R040" n="0106a18"/>之義。般若有观照之功。名实相称。法喩双彰。故云 <lb ed="X" n="0555a22"/><lb ed="R040" n="0106b01"/>金刚般若。<persName>世尊</persName>又自征释曰。<persName>佛</persName>虽说般若。勝義谛 <lb ed="X" n="0555a23"/><lb ed="R040" n="0106b02"/>中本无名字可得。故云即非般若。为受持故。于无 <lb ed="X" n="0555a24"/><lb ed="R040" n="0106b03"/>名中而强立之。故云是名般若。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0555b" n="0555b"/> <lb ed="X" n="0555b01"/><lb ed="R040" n="0106b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0555b0101">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0555b02"/><lb ed="R040" n="0106b05"/><persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555b03"/><lb ed="R040" n="0106b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0555b0301">三<persName>佛</persName>无异说勝。此蹑前云。非唯立此经名。名即非 <lb ed="X" n="0555b04"/><lb ed="R040" n="0106b07"/>名。凡有所说。皆悉如此。故云<persName>如来</persName>无所说。谓无别 <lb ed="X" n="0555b05"/><lb ed="R040" n="0106b08"/>异增减之说。但如所证。第一義谛而说。说即无说 <lb ed="X" n="0555b06"/><lb ed="R040" n="0106b09"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555b07"/><lb ed="R040" n="0106b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0555b0701">须菩提。于意云何。三千大千世界所有微尘是为多 <lb ed="X" n="0555b08"/><lb ed="R040" n="0106b11"/>不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0555b09"/><lb ed="R040" n="0106b12"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说世界。非世界。是名世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555b10"/><lb ed="R040" n="0106b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0555b1001">四施福劣尘勝。此节乃是蹑前施宝得福而来。谓 <lb ed="X" n="0555b11"/><lb ed="R040" n="0106b14"/>前宝施得福虽多。然不能離相。则是贪等烦恼染 <lb ed="X" n="0555b12"/><lb ed="R040" n="0106b15"/>因。有为福报尔。故此遂以微尘世界为喩。尘界乃 <lb ed="X" n="0555b13"/><lb ed="R040" n="0106b16"/>无情之物。由不生贪等烦恼。不为染因。故能勝宝 <lb ed="X" n="0555b14"/><lb ed="R040" n="0106b17"/>施。况持说此经。是远離烦恼因。能趣菩提。而不勝 <lb ed="X" n="0555b15"/><lb ed="R040" n="0106b18"/>耶。非微尘非世界者。非贪等烦恼尘。非烦恼染因 <lb ed="X" n="0555b16"/><lb ed="R040" n="0107a01"/>界也。是名微尘世界者。是无记地尘世界也。无记 <lb ed="X" n="0555b17"/><lb ed="R040" n="0107a02"/>犹无情。谓不起善恶也。意云碎界为尘。尘不起烦 <lb ed="X" n="0555b18"/><lb ed="R040" n="0107a03"/>恼。宝施得福。苟无般若力。来世必感大福报。起贪 <lb ed="X" n="0555b19"/><lb ed="R040" n="0107a04"/>嗔痴。五欲自娱。无恶不造。故云佈施是第三生怨。 <lb ed="X" n="0555b20"/><lb ed="R040" n="0107a05"/>所以尘界勝于宝施。且尘界无记。不起烦恼。尙得 <lb ed="X" n="0555b21"/><lb ed="R040" n="0107a06"/>为勝。况受持此经。定招<persName>佛</persName>果。其功德殊勝。何可量 <lb ed="X" n="0555b22"/><lb ed="R040" n="0107a07"/>乎。由是相望。便有三重勝劣。谓宝施不及尘界。尘 <lb ed="X" n="0555b23"/><lb ed="R040" n="0107a08"/>界不及持经。是以持经尙勝于尘界。岂得不如宝 <lb ed="X" n="0555b24"/><lb ed="R040" n="0107a09"/>施乎。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0555c" n="0555c"/> <lb ed="X" n="0555c01"/><lb ed="R040" n="0107a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0555c0101">须菩提。于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。不也。世 <lb ed="X" n="0555c02"/><lb ed="R040" n="0107a11"/>尊。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说。三十 <lb ed="X" n="0555c03"/><lb ed="R040" n="0107a12"/>二相。即是非相。是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555c04"/><lb ed="R040" n="0107a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0555c0401">五感果離相勝。恐施宝者云。我施求<persName>佛</persName>。谁言烦恼。 <lb ed="X" n="0555c05"/><lb ed="R040" n="0107a14"/>然彼所求者。乃是色相<persName>佛</persName>。为破此执。故审问空生 <lb ed="X" n="0555c06"/><lb ed="R040" n="0107a15"/>云。可以三十二相见<persName>如来</persName>否。空生答以不可。何以 <lb ed="X" n="0555c07"/><lb ed="R040" n="0107a16"/>故者。征意云。既得三十二相。何以不可。释意云。三 <lb ed="X" n="0555c08"/><lb ed="R040" n="0107a17"/>十二相非是法身无为之相。故云即是非相。以是 <lb ed="X" n="0555c09"/><lb ed="R040" n="0107a18"/>施福色相<persName>佛</persName>身。故云是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555c10"/><lb ed="R040" n="0107b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0555c1001">须菩提。若有善男子･善女人。以恒河沙等身命佈施。 <lb ed="X" n="0555c11"/><lb ed="R040" n="0107b02"/>若复有人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他人说。 <lb ed="X" n="0555c12"/><lb ed="R040" n="0107b03"/>其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555c13"/><lb ed="R040" n="0107b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0555c1301">二约内财挍量倍显经勝也。意恐人闻。宝施不及 <lb ed="X" n="0555c14"/><lb ed="R040" n="0107b05"/>持经。便谓以是身外之财。所以劣于经福。若将身 <lb ed="X" n="0555c15"/><lb ed="R040" n="0107b06"/>命佈施。必勝受持。为破其见。故有此文。身佈施者。 <lb ed="X" n="0555c16"/><lb ed="R040" n="0107b07"/>或施眼为妙药。或捨头为饮器。或为执作。或为床 <lb ed="X" n="0555c17"/><lb ed="R040" n="0107b08"/>座等。命佈施者。割肉代鸽。捨身饲虎等。不唯一身 <lb ed="X" n="0555c18"/><lb ed="R040" n="0107b09"/>命佈施。乃以恒沙身命如是佈施。则其福岂不超 <lb ed="X" n="0555c19"/><lb ed="R040" n="0107b10"/>于持经耶。殊不知无般若力。事属有为。功归有漏。 <lb ed="X" n="0555c20"/><lb ed="R040" n="0107b11"/>只成苦果。四句偈等。为他人说。发明妙慧。为成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0555c21"/><lb ed="R040" n="0107b12"/>真因。用之挍量。霄<anchor xml:id="nkr_note_add_0555c2101" n="0555c2101"/><anchor xml:id="beg0555c2101" n="0555c2101"/>壤<anchor xml:id="end0555c2101"/>悬殊。以此观之。捨身勝于宝 <lb ed="X" n="0555c22"/><lb ed="R040" n="0107b13"/>施。持说又勝捨命。甚矣。经之功德。不可思议。四句 <lb ed="X" n="0555c23"/><lb ed="R040" n="0107b14"/>犹然。况全经乎。所以空生领旨涕泪悲泣。良有以 <lb ed="X" n="0555c24"/><lb ed="R040" n="0107b15"/>也。下释勝之所以。有五节。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0556a" n="0556a"/> <lb ed="X" n="0556a01"/><lb ed="R040" n="0107b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0556a0101">尔时须菩提。闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0556a02"/><lb ed="R040" n="0107b17"/>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来。所得慧 <lb ed="X" n="0556a03"/><lb ed="R040" n="0107b18"/>眼。未曾得闻如是之经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556a04"/><lb ed="R040" n="0108a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556a0401">一泣歎未闻深法勝。空生理解<anchor xml:id="nkr_note_add_0556a0401" n="0556a0401"/><anchor xml:id="beg0556a0401" n="0556a0401"/>已<anchor xml:id="end0556a0401"/>廓。述其所悟。感 <lb ed="X" n="0556a05"/><lb ed="R040" n="0108a02"/>激未闻。谓捨身之苦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0556a0501" n="0556a0501"/><anchor xml:id="beg0556a0501" n="0556a0501"/>已<anchor xml:id="end0556a0501"/>感人心。何况更闻不及持 <lb ed="X" n="0556a06"/><lb ed="R040" n="0108a03"/>说之勝。得闻此法。感<persName>佛</persName>恩深。喜极成悲。是故涕泣。 <lb ed="X" n="0556a07"/><lb ed="R040" n="0108a04"/>慧眼者。谓我从昔以来所得者。仅人空慧眼而<anchor xml:id="nkr_note_add_0556a0701" n="0556a0701"/><anchor xml:id="beg0556a0701" n="0556a0701"/>已<anchor xml:id="end0556a0701"/>。 <lb ed="X" n="0556a08"/><lb ed="R040" n="0108a05"/>未曾得闻如是法空深理之经。今深解其義趣。故 <lb ed="X" n="0556a09"/><lb ed="R040" n="0108a06"/>含悲感歎也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556a10"/><lb ed="R040" n="0108a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0556a1001"><persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。信心淸净。即生实相。当知 <lb ed="X" n="0556a11"/><lb ed="R040" n="0108a08"/>是人。成就第一稀有功德。<persName>世尊</persName>。是实相者。即是非相。 <lb ed="X" n="0556a12"/><lb ed="R040" n="0108a09"/>是故<persName>如来</persName>。说名实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556a13"/><lb ed="R040" n="0108a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556a1301">二净心契理具德勝。谓若人闻此经。能生真信之 <lb ed="X" n="0556a14"/><lb ed="R040" n="0108a11"/>心。此信若生。不信诸法。故云淸净。诸法既泯。实相 <lb ed="X" n="0556a15"/><lb ed="R040" n="0108a12"/>生焉。生字。即应无所住而生其心之生。乃显发之 <lb ed="X" n="0556a16"/><lb ed="R040" n="0108a13"/>義也。实相既生。当知是人。必成就第一稀有功德。 <lb ed="X" n="0556a17"/><lb ed="R040" n="0108a14"/>以超越凡小。无与等者。故云第一旷劫难闻。故云 <lb ed="X" n="0556a18"/><lb ed="R040" n="0108a15"/>稀有也。实相非相者。良以实相无相。言念不及。虽 <lb ed="X" n="0556a19"/><lb ed="R040" n="0108a16"/>假言念。唯证相应。起念承当。但认影像。即非真信。 <lb ed="X" n="0556a20"/><lb ed="R040" n="0108a17"/>故拂之也。说名实相者。不壞假名。随俗而说耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556a21"/><lb ed="R040" n="0108a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0556a2101"><persName>世尊</persName>。我今得闻如是经典。信解受持。不足为难。若当 <lb ed="X" n="0556a22"/><lb ed="R040" n="0108b01"/>来世。後五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。是人 <lb ed="X" n="0556a23"/><lb ed="R040" n="0108b02"/>即为第一稀有。何以故。此人无我相･人相･众生相･寿 <lb ed="X" n="0556a24"/><lb ed="R040" n="0108b03"/>者相。所以者何。我相即是非相。人相众生相寿者相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0556b" n="0556b"/> <lb ed="X" n="0556b01"/><lb ed="R040" n="0108b04"/>即是非相。何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>告须菩 <lb ed="X" n="0556b02"/><lb ed="R040" n="0108b05"/>提。如是。如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b03"/><lb ed="R040" n="0108b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556b0301">三信解三空同<persName>佛</persName>勝。意云。我登圣果。亲禀<persName>佛</persName>言。得 <lb ed="X" n="0556b04"/><lb ed="R040" n="0108b07"/>闻是经。信解受持。不足为难。若当来後五百岁。去 <lb ed="X" n="0556b05"/><lb ed="R040" n="0108b08"/>圣时遥。目不睹玉毫之彩。耳不闻金口之音。其有 <lb ed="X" n="0556b06"/><lb ed="R040" n="0108b09"/>众生。得闻是法空深理之经。览遗教而兴思。触微 <lb ed="X" n="0556b07"/><lb ed="R040" n="0108b10"/>言而启悟。信无相法。解实相理。受而不忘。持而不 <lb ed="X" n="0556b08"/><lb ed="R040" n="0108b11"/>失。依解起行。不亦难乎。是人则为第一稀有者矣。</p> <lb ed="X" n="0556b09"/><lb ed="R040" n="0108b12"/><p xml:id="pX25p0556b0901">又征云。何以稀有耶。夫难莫难于破二执。证二空。 <lb ed="X" n="0556b10"/><lb ed="R040" n="0108b13"/>此人当其信解之时。<anchor xml:id="nkr_note_add_0556b1001" n="0556b1001"/><anchor xml:id="beg0556b1001" n="0556b1001"/>已<anchor xml:id="end0556b1001"/>无我等四相。而我空矣。我 <lb ed="X" n="0556b11"/><lb ed="R040" n="0108b14"/>等四相即是非相。即法空矣。何以故尔。離一切诸 <lb ed="X" n="0556b12"/><lb ed="R040" n="0108b15"/>相。即名诸<persName>佛</persName>。以执谢情亡。觉体显露。而顿了诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0556b13"/><lb ed="R040" n="0108b16"/>法身。则此岂不为稀有者乎。以上皆空生语也。唯 <lb ed="X" n="0556b14"/><lb ed="R040" n="0108b17"/>其领悟之深。故言之切。悲泪涕泣。诚出肺腑。岂比 <lb ed="X" n="0556b15"/><lb ed="R040" n="0108b18"/>世人之浮慕者乎。<persName>佛</persName>深嘉其言之当。意之切。故重 <lb ed="X" n="0556b16"/><lb ed="R040" n="0109a01"/>言以印之曰。如是如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b17"/><lb ed="R040" n="0109a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0556b1701">若复有人。得闻是经。不惊。不怖。不畏。当知是人。甚为 <lb ed="X" n="0556b18"/><lb ed="R040" n="0109a03"/>稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b19"/><lb ed="R040" n="0109a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556b1901">四闻时不动稀有勝。惊。谓愕然而怪。怖。则进退慞 <lb ed="X" n="0556b20"/><lb ed="R040" n="0109a05"/>惶。畏。则一向恐惧。<persName>世尊</persName>于人天小乘教中。说空说 <lb ed="X" n="0556b21"/><lb ed="R040" n="0109a06"/>有。不达意者。随言而执。及说此非空非有中道之 <lb ed="X" n="0556b22"/><lb ed="R040" n="0109a07"/>理。先所执者。闻之未免惊畏。却以为非。今谓闻此 <lb ed="X" n="0556b23"/><lb ed="R040" n="0109a08"/>深法。不生惊畏。直趣大道者。实为稀有也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b24"/><lb ed="R040" n="0109a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0556b2401">何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说。第一波罗蜜。即非第一波罗 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0556c" n="0556c"/> <lb ed="X" n="0556c01"/><lb ed="R040" n="0109a10"/>蜜。是名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556c02"/><lb ed="R040" n="0109a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556c0201">五大因淸净第一勝。征意云。以何義故。闻而不惊 <lb ed="X" n="0556c03"/><lb ed="R040" n="0109a12"/>为稀有耶。谓六度前五。若无般若。不能到彼岸。以 <lb ed="X" n="0556c04"/><lb ed="R040" n="0109a13"/>有般若。度度皆到。故般若为第一。若约勝義。则无 <lb ed="X" n="0556c05"/><lb ed="R040" n="0109a14"/>可言。故云即非第一。约世谛。故云是名第一大因 <lb ed="X" n="0556c06"/><lb ed="R040" n="0109a15"/>淸净。亦以此得名也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0556c07"/><lb ed="R040" n="0109a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第八疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556c0701">〇第八疑云。向说捨身。只感有漏苦果。故福劣。且 <lb ed="X" n="0556c08"/><lb ed="R040" n="0109a17"/>受持演说。修菩萨行。不惮勤劳。如昔萨陀波仑。卖 <lb ed="X" n="0556c09"/><lb ed="R040" n="0109a18"/>心肝。求般若。及一句投火。半偈亡躯之<g ref="#CB05224">髅</g>。亦是苦 <lb ed="X" n="0556c10"/><lb ed="R040" n="0109b01"/>行。云何不感苦果乎。<persName>如来</persName>晓以持经。达我法二空。 <lb ed="X" n="0556c11"/><lb ed="R040" n="0109b02"/>谁受苦果。安可与滞相者。同日而语哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556c12"/><lb ed="R040" n="0109b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0556c1201">须菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。何以故。 <lb ed="X" n="0556c13"/><lb ed="R040" n="0109b04"/>须菩提。如我昔为歌利王割截身体。我于尔时。无我 <lb ed="X" n="0556c14"/><lb ed="R040" n="0109b05"/>相･无人相･无众生相･无寿者相。何以故。我于往昔节 <lb ed="X" n="0556c15"/><lb ed="R040" n="0109b06"/>节肢解时。若有我相･人相･众生相･寿者相。应生嗔恨。 <lb ed="X" n="0556c16"/><lb ed="R040" n="0109b07"/>须菩提。又念过去。于五百世。作忍辱仙人。于尔所世。 <lb ed="X" n="0556c17"/><lb ed="R040" n="0109b08"/>无我相･无人相･无众生相･无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556c18"/><lb ed="R040" n="0109b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0556c1801">此断持说未脱苦果疑也。二。初･明超忍以断疑。又 <lb ed="X" n="0556c19"/><lb ed="R040" n="0109b10"/>二。</p><p xml:id="pX25p0556c1902" cb:place="inline">初･明忍体。六波罗蜜中。忍是苦相。忍到彼岸。苦 <lb ed="X" n="0556c20"/><lb ed="R040" n="0109b11"/>相<anchor xml:id="nkr_note_add_0556c2001" n="0556c2001"/><anchor xml:id="beg0556c2001" n="0556c2001"/>已<anchor xml:id="end0556c2001"/>離。况彼岸非岸。谁苦谁忍。以勝義谛中。能所 <lb ed="X" n="0556c21"/><lb ed="R040" n="0109b12"/>两寂。无辱。无受辱者。安有忍乎。以此观之。学般若 <lb ed="X" n="0556c22"/><lb ed="R040" n="0109b13"/>菩萨。不独忘辱。抑且忘忍矣。</p><p xml:id="pX25p0556c2212" cb:place="inline">次･明忍相。有二。一引 <lb ed="X" n="0556c23"/><lb ed="R040" n="0109b14"/>一生证极苦忍。如是苦行。<persName>佛</persName>昔曾行。故引歌利之 <lb ed="X" n="0556c24"/><lb ed="R040" n="0109b15"/>事以证之。谓<persName>世尊</persName>往劫作仙人。山中修道。被歌利 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0557a" n="0557a"/> <lb ed="X" n="0557a01"/><lb ed="R040" n="0109b16"/>王割截身体。歌利。此云极恶。同妃出猎。疲倦而寝。 <lb ed="X" n="0557a02"/><lb ed="R040" n="0109b17"/>妃往礼仙。王起嗔恚。寻至仙处。问仙曰。得四果不。 <lb ed="X" n="0557a03"/><lb ed="R040" n="0109b18"/>皆云不得。王言。汝既年少。又未得果。具有贪欲烦 <lb ed="X" n="0557a04"/><lb ed="R040" n="0110a01"/>恼。云何恣意。观我女人。仙言。我虽未断欲结。然其 <lb ed="X" n="0557a05"/><lb ed="R040" n="0110a02"/>内心。实无贪著。由繫念无常不净故。王怒割截。天 <lb ed="X" n="0557a06"/><lb ed="R040" n="0110a03"/>怒雨石。王惧忏悔。仙誓无嗔。四体平复。王乃免害。 <lb ed="X" n="0557a07"/><lb ed="R040" n="0110a04"/><persName>佛</persName>云。我于尔时。无我人等四相。又反显曰。当肢解 <lb ed="X" n="0557a08"/><lb ed="R040" n="0110a05"/>时。若有我等四相。应生嗔恨。然我于尔时无嗔。是 <lb ed="X" n="0557a09"/><lb ed="R040" n="0110a06"/>知无我也。</p><p xml:id="pX25p0557a0905" cb:place="inline">二引多生证相续忍。谓不独一生。五百 <lb ed="X" n="0557a10"/><lb ed="R040" n="0110a07"/>世中作忍辱仙人。无我等四相。不唯无苦。而且有 <lb ed="X" n="0557a11"/><lb ed="R040" n="0110a08"/>乐。以与正定慈悲相应故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557a12"/><lb ed="R040" n="0110a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0557a1201">是故须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0557a13"/><lb ed="R040" n="0110a10"/>菩提心。不应住色生心。不应住声香味触法生心。应 <lb ed="X" n="0557a14"/><lb ed="R040" n="0110a11"/>生无所住心。若心有住。则为非住。是故<persName>佛</persName>说菩萨心。 <lb ed="X" n="0557a15"/><lb ed="R040" n="0110a12"/>不应住色佈施。须菩提。菩萨为利益一切众生故。应 <lb ed="X" n="0557a16"/><lb ed="R040" n="0110a13"/>如是佈施。<persName>如来</persName>说一切诸相。即是非相。又说一切众 <lb ed="X" n="0557a17"/><lb ed="R040" n="0110a14"/>生。即非众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557a18"/><lb ed="R040" n="0110a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0557a1801">二･劝離相以安忍。论云。若有菩萨。不離我相。见苦 <lb ed="X" n="0557a19"/><lb ed="R040" n="0110a16"/>行苦。亦欲捨菩提心。故劝離相。无著云。为对治不 <lb ed="X" n="0557a20"/><lb ed="R040" n="0110a17"/>忍因缘。有三种苦。谓流转苦。众生相违苦。乏受用 <lb ed="X" n="0557a21"/><lb ed="R040" n="0110a18"/>苦。有二。</p><p xml:id="pX25p0557a2104" cb:place="inline">初。总标離相发心。離一切相者。为離如是 <lb ed="X" n="0557a22"/><lb ed="R040" n="0110b01"/>三苦相也。二。不应下。别显亦有二。一。对治不忍流 <lb ed="X" n="0557a23"/><lb ed="R040" n="0110b02"/>转苦。流是集谛。转是苦谛。即世间所繫六尘之境。 <lb ed="X" n="0557a24"/><lb ed="R040" n="0110b03"/>故云不应住色等生心。应生于无住菩提之心。若 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0557b" n="0557b"/> <lb ed="X" n="0557b01"/><lb ed="R040" n="0110b04"/>使心有所住著。则于世间流转苦中疲乏。菩提心 <lb ed="X" n="0557b02"/><lb ed="R040" n="0110b05"/>不生。即非住于菩提心矣。是故<persName>佛</persName>于正答所问。行 <lb ed="X" n="0557b03"/><lb ed="R040" n="0110b06"/>施降心中。说菩萨心。不应住色佈施。是引前以证 <lb ed="X" n="0557b04"/><lb ed="R040" n="0110b07"/>也。二菩萨为利益下。对治不忍相违苦。菩萨为利 <lb ed="X" n="0557b05"/><lb ed="R040" n="0110b08"/>群生故。应如是離相行施。众生相违。不生疲乏。云 <lb ed="X" n="0557b06"/><lb ed="R040" n="0110b09"/>何生嗔。随于境缘而转耶。故下遣著。显示人法二 <lb ed="X" n="0557b07"/><lb ed="R040" n="0110b10"/>无我。一切诸相。是法境。即是非相。显法空。又说一 <lb ed="X" n="0557b08"/><lb ed="R040" n="0110b11"/>切众生是人境。即非众生。显人空。人法既空。何处 <lb ed="X" n="0557b09"/><lb ed="R040" n="0110b12"/>见有众生。乃因其相违而生疲乏耶。人法之相本 <lb ed="X" n="0557b10"/><lb ed="R040" n="0110b13"/>空。众生不了。妄执为有。是故劝離。離则内不见有 <lb ed="X" n="0557b11"/><lb ed="R040" n="0110b14"/>人。外不见有法。则谁忍谁违乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0557b12"/><lb ed="R040" n="0110b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第九疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0557b1201">〇第九。因上挍量。内外财施。不及持经。而得菩提。 <lb ed="X" n="0557b13"/><lb ed="R040" n="0110b16"/>遂疑云。若然者。且言说是因。因即是道。以此证果。 <lb ed="X" n="0557b14"/><lb ed="R040" n="0110b17"/>理则不成。何者。以果是无为。无为有体。因乃有为。 <lb ed="X" n="0557b15"/><lb ed="R040" n="0110b18"/>有为无体。无体之道。不到果中。云何说此而为因 <lb ed="X" n="0557b16"/><lb ed="R040" n="0111a01"/>耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557b17"/><lb ed="R040" n="0111a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0557b1701">须菩提。<persName>如来</persName>是真语者･实语者･如语者･不诳语者･不 <lb ed="X" n="0557b18"/><lb ed="R040" n="0111a03"/>异语者。须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557b19"/><lb ed="R040" n="0111a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0557b1901">此断能证无体非因疑也。</p><p xml:id="pX25p0557b1911" cb:place="inline">意云。<persName>如来</persName>之言。真实无 <lb ed="X" n="0557b20"/><lb ed="R040" n="0111a05"/>异。皆如其事。不诳众生。持说得菩提。何以疑而不 <lb ed="X" n="0557b21"/><lb ed="R040" n="0111a06"/>信。菩提虽不在持说而持说。能为菩提之因。苟随 <lb ed="X" n="0557b22"/><lb ed="R040" n="0111a07"/>言生执。闻依持说得菩提。便谓言中有菩提。及闻 <lb ed="X" n="0557b23"/><lb ed="R040" n="0111a08"/>言中无菩提。便谓毕竟无菩提。不达言空法实。故 <lb ed="X" n="0557b24"/><lb ed="R040" n="0111a09"/>作斯执。今则遣之曰。汝岂知<persName>如来</persName>所得之法。本无 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0557c" n="0557c"/> <lb ed="X" n="0557c01"/><lb ed="R040" n="0111a10"/>实无虚者乎。何者。言说缘生。性本空寂。非实也。菩 <lb ed="X" n="0557c02"/><lb ed="R040" n="0111a11"/>提体实。虽不在言说。不離言说之中。非虚也。若然 <lb ed="X" n="0557c03"/><lb ed="R040" n="0111a12"/>者。则不应言中执有。離言执无。达此无实无虚之 <lb ed="X" n="0557c04"/><lb ed="R040" n="0111a13"/>法。则永離诸执矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0557c05"/><lb ed="R040" n="0111a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0557c0501">〇第十疑。从第三中来。彼但云无为。此云真如。拣 <lb ed="X" n="0557c06"/><lb ed="R040" n="0111a15"/>馀无为。以显遍義。馀无为。有不遍故。谓此遍一切 <lb ed="X" n="0557c07"/><lb ed="R040" n="0111a16"/>时。一切处。处则及乎尘尘。时则该乎念念。若然。即 <lb ed="X" n="0557c08"/><lb ed="R040" n="0111a17"/>合皆得。何故有不得者。释意云。若住法行施。则不 <lb ed="X" n="0557c09"/><lb ed="R040" n="0111a18"/>得真如。如人入暗中。一无所见。若无住行施。则得 <lb ed="X" n="0557c10"/><lb ed="R040" n="0111b01"/>真如。如太阳陞天。何所不嘱。得失在人。非关真如 <lb ed="X" n="0557c11"/><lb ed="R040" n="0111b02"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557c12"/><lb ed="R040" n="0111b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0557c1201">须菩提。若菩萨。心住于法。而行佈施。如人入暗。即无 <lb ed="X" n="0557c13"/><lb ed="R040" n="0111b04"/>所见。若菩萨。心不住法。而行佈施。如人有目。日光明 <lb ed="X" n="0557c14"/><lb ed="R040" n="0111b05"/>照。见种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557c15"/><lb ed="R040" n="0111b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0557c1501">此断如遍有得无得疑也。有二。初。擧喩断疑。二。赞 <lb ed="X" n="0557c16"/><lb ed="R040" n="0111b07"/>经功德。今初。谓真如虽遍。得失在人。譬如虚空。无 <lb ed="X" n="0557c17"/><lb ed="R040" n="0111b08"/>所不遍。遍众生。遍国土。遍一切时。而性中无量功 <lb ed="X" n="0557c18"/><lb ed="R040" n="0111b09"/>德。如虚空中种种色。无所乏少。若菩萨无般若观 <lb ed="X" n="0557c19"/><lb ed="R040" n="0111b10"/>照之智。心住于法。执著色等六尘。而行佈施。如是 <lb ed="X" n="0557c20"/><lb ed="R040" n="0111b11"/>则心不淸净。为尘所染。正智不显。不证真性。如人 <lb ed="X" n="0557c21"/><lb ed="R040" n="0111b12"/>入暗冥之中。虽对物而不见物。虽在空何曾见空。</p> <lb ed="X" n="0557c22"/><lb ed="R040" n="0111b13"/><p xml:id="pX25p0557c2201">若菩萨有般若观照之智。其心不住著于六尘等 <lb ed="X" n="0557c23"/><lb ed="R040" n="0111b14"/>法而行佈施。如是。则心淸净。不为尘染。智慧明发。 <lb ed="X" n="0557c24"/><lb ed="R040" n="0111b15"/>真性廓周。自然明见。如人眼目淸明。天色晴霁。日 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0558a" n="0558a"/> <lb ed="X" n="0558a01"/><lb ed="R040" n="0111b16"/>光普照。虚空中所有种种之色。无所不见。不但明 <lb ed="X" n="0558a02"/><lb ed="R040" n="0111b17"/>时空无边际。即迷暗之时。身在其中。未曾暂離。是 <lb ed="X" n="0558a03"/><lb ed="R040" n="0111b18"/>知迷悟在人。非真如有遍不遍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558a04"/><lb ed="R040" n="0112a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558a0401">须菩提。当来之世。若有善男子･善女人。能于此经。受 <lb ed="X" n="0558a05"/><lb ed="R040" n="0112a02"/>持读诵。则为<persName>如来</persName>。以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0558a06"/><lb ed="R040" n="0112a03"/>得成就无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558a07"/><lb ed="R040" n="0112a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558a0701">二。赞经功德。此经似乎一周将终。故重赞之。先总 <lb ed="X" n="0558a08"/><lb ed="R040" n="0112a05"/>赞。论云。为欲受故读。为欲持故诵。又受持修行。依 <lb ed="X" n="0558a09"/><lb ed="R040" n="0112a06"/>总持法故。读诵修行。依闻慧廣故。是则从他闻法。 <lb ed="X" n="0558a10"/><lb ed="R040" n="0112a07"/>内自思惟。得修行智。而三慧具矣。其所得无量无 <lb ed="X" n="0558a11"/><lb ed="R040" n="0112a08"/>边功德。除<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。无能知见者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558a12"/><lb ed="R040" n="0112a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558a1201">须菩提。若有善男子･善女人。初日分。以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0558a13"/><lb ed="R040" n="0112a10"/>佈施。中日分。复以恒河沙等身佈施。後日分。亦以恒 <lb ed="X" n="0558a14"/><lb ed="R040" n="0112a11"/>河沙等身佈施。如是无量百千万亿劫。以身佈施。若 <lb ed="X" n="0558a15"/><lb ed="R040" n="0112a12"/>复有人。闻此经典。信心不逆。其福勝彼。何况书写･受 <lb ed="X" n="0558a16"/><lb ed="R040" n="0112a13"/>持读诵･为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558a17"/><lb ed="R040" n="0112a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558a1701">二别显反复赞扬。别有十段。</p><p xml:id="pX25p0558a1712" cb:place="inline">一捨命不如。前者一 <lb ed="X" n="0558a18"/><lb ed="R040" n="0112a15"/>河沙身命佈施。不及持经之福。今一日三时。以恒 <lb ed="X" n="0558a19"/><lb ed="R040" n="0112a16"/>河沙等身佈施。至于无量亿劫。日日皆然。尙不及 <lb ed="X" n="0558a20"/><lb ed="R040" n="0112a17"/>信心不逆之福。况从而书写。受持读诵。为人解说 <lb ed="X" n="0558a21"/><lb ed="R040" n="0112a18"/>者乎。其功德利益不可思议者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558a22"/><lb ed="R040" n="0112b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558a2201">须菩提。以要言之。是经有不可思议･不可称量无边 <lb ed="X" n="0558a23"/><lb ed="R040" n="0112b02"/>功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558a24"/><lb ed="R040" n="0112b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558a2401">二馀乘莫测。以非馀者境界故。不可思议者。自觉 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0558b" n="0558b"/> <lb ed="X" n="0558b01"/><lb ed="R040" n="0112b04"/>圣智之境。唯证相应故。不可称量者。无有等及勝 <lb ed="X" n="0558b02"/><lb ed="R040" n="0112b05"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b03"/><lb ed="R040" n="0112b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558b0301"><persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘者说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b04"/><lb ed="R040" n="0112b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558b0401">三为大機说。大乘犹滥权教。最上乘。乃<persName>佛</persName>乘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b05"/><lb ed="R040" n="0112b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558b0501">若有人。能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见 <lb ed="X" n="0558b06"/><lb ed="R040" n="0112b09"/>是人。皆得成就。不可量･不可称･无有边･不可思议功 <lb ed="X" n="0558b07"/><lb ed="R040" n="0112b10"/>德。如是人等。则为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b08"/><lb ed="R040" n="0112b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558b0801">四具德能传。谓唯能荷担菩提。令<persName>佛</persName>种不断者。能 <lb ed="X" n="0558b09"/><lb ed="R040" n="0112b12"/>成就如上不可思议功德。馀不能也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b10"/><lb ed="R040" n="0112b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558b1001">何以故。须菩提。若乐小法者。著我见･人见･众生见･寿 <lb ed="X" n="0558b11"/><lb ed="R040" n="0112b14"/>者见。则于此经。不能听受读诵･为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b12"/><lb ed="R040" n="0112b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558b1201">五乐小不堪。四谛缘生。名为小法。声闻缘觉。是乐 <lb ed="X" n="0558b13"/><lb ed="R040" n="0112b16"/>小之人。彼有法执。此显三空。非其境界。故不能持 <lb ed="X" n="0558b14"/><lb ed="R040" n="0112b17"/>说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b15"/><lb ed="R040" n="0112b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558b1501">须菩提。在在处处。若有此经。一切世间･天人阿修罗。 <lb ed="X" n="0558b16"/><lb ed="R040" n="0113a01"/>所<persName>应供</persName>养。当知此处。则为是塔。皆应恭敬。作礼围绕。 <lb ed="X" n="0558b17"/><lb ed="R040" n="0113a02"/>以诸花香。而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b18"/><lb ed="R040" n="0113a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558b1801">六所在如塔。谓般若所在。即是法身。如塔庙然。常 <lb ed="X" n="0558b19"/><lb ed="R040" n="0113a04"/>有八部恭敬。散花供养。不可轻亵也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b20"/><lb ed="R040" n="0113a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558b2001">复次。须菩提。善男子･善女人。受持读诵此经。若为人 <lb ed="X" n="0558b21"/><lb ed="R040" n="0113a06"/>轻贱。是人先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。先 <lb ed="X" n="0558b22"/><lb ed="R040" n="0113a07"/>世罪业。则为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b23"/><lb ed="R040" n="0113a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558b2301">七转罪成<persName>佛</persName>。持经者宜为人所尊敬。必无轻贱之 <lb ed="X" n="0558b24"/><lb ed="R040" n="0113a09"/>事。若为轻贱。以是人先世。或未持经之先。作罪恶 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0558c" n="0558c"/> <lb ed="X" n="0558c01"/><lb ed="R040" n="0113a10"/>之业。来世应堕恶道受报。由今持经功德。遂转重 <lb ed="X" n="0558c02"/><lb ed="R040" n="0113a11"/>报令轻受。转生报後报令现受。止以今世为人所 <lb ed="X" n="0558c03"/><lb ed="R040" n="0113a12"/>轻贱之故。彼先世所有罪业。即为消灭。不唯灭罪。 <lb ed="X" n="0558c04"/><lb ed="R040" n="0113a13"/>且以熏修般若之故。当来必得菩提。盖持经无我。 <lb ed="X" n="0558c05"/><lb ed="R040" n="0113a14"/>即烦恼障尽。罪业消灭。即业障尽。不堕。即报障尽。 <lb ed="X" n="0558c06"/><lb ed="R040" n="0113a15"/>三障既尽。三德必圆。今虽未得。当来必得也。轻贱 <lb ed="X" n="0558c07"/><lb ed="R040" n="0113a16"/>者。一切毁辱。总包其中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558c08"/><lb ed="R040" n="0113a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558c0801">须菩提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値 <lb ed="X" n="0558c09"/><lb ed="R040" n="0113a18"/>八百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过 <lb ed="X" n="0558c10"/><lb ed="R040" n="0113b01"/>者。若复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。 <lb ed="X" n="0558c11"/><lb ed="R040" n="0113b02"/>于我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分･乃至 <lb ed="X" n="0558c12"/><lb ed="R040" n="0113b03"/>算数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558c13"/><lb ed="R040" n="0113b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558c1301">八超事多<persName>佛</persName>。十亿为洛叉。十洛叉为俱胝。十俱胝 <lb ed="X" n="0558c14"/><lb ed="R040" n="0113b05"/>为那由他。意明持说此经。速证菩提之法。所以超 <lb ed="X" n="0558c15"/><lb ed="R040" n="0113b06"/>过<persName>如来</persName>事多尊之福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558c16"/><lb ed="R040" n="0113b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0558c1601">须菩提。若善男子･善女人。于後末世。有受持读诵此 <lb ed="X" n="0558c17"/><lb ed="R040" n="0113b08"/>经。所得功德。我若具说者。或有人闻。心则狂乱。狐疑 <lb ed="X" n="0558c18"/><lb ed="R040" n="0113b09"/>不信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558c19"/><lb ed="R040" n="0113b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0558c1901">九具闻则疑。谓此经功德。虽多次挍量。未敢具足 <lb ed="X" n="0558c20"/><lb ed="R040" n="0113b11"/>而说。若具足说者。本欲令人生信。其如非其境界。 <lb ed="X" n="0558c21"/><lb ed="R040" n="0113b12"/>闻之心则狂惑瞀乱反致狐疑不信。谓世间那有 <lb ed="X" n="0558c22"/><lb ed="R040" n="0113b13"/>此事。按前十疑。逦迤次第。五番挍量。谓外财两度。 <lb ed="X" n="0558c23"/><lb ed="R040" n="0113b14"/>内财两度。<persName>佛</persName>因一度。且第一。一大千界宝施。第二。 <lb ed="X" n="0558c24"/><lb ed="R040" n="0113b15"/>无量大千界宝施。第三。一恒沙身命。第四。无量恒 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0559a" n="0559a"/> <lb ed="X" n="0559a01"/><lb ed="R040" n="0113b16"/>沙身命。三时佈施至无量劫。是挍量之极。更无譬 <lb ed="X" n="0559a02"/><lb ed="R040" n="0113b17"/>喩可以比况。後所挍量。但是别意。随时略擧。一大 <lb ed="X" n="0559a03"/><lb ed="R040" n="0113b18"/>千界宝。或须弥聚宝。或阿僧祇宝。非同前说。五重 <lb ed="X" n="0559a04"/><lb ed="R040" n="0114a01"/>次第也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559a05"/><lb ed="R040" n="0114a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0559a0501">须菩提。当知是经義不可思议。果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559a06"/><lb ed="R040" n="0114a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559a0601">十总结幽邃。至此赞较都绝。望前数段。故总结云。 <lb ed="X" n="0559a07"/><lb ed="R040" n="0114a04"/>是经義不可思议。则持经果报。亦不可思议矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0559a08"/><lb ed="R040" n="0114a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十一疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559a0801">〇第十一疑。以上来一周<anchor xml:id="nkr_note_add_0559a0801" n="0559a0801"/><anchor xml:id="beg0559a0801" n="0559a0801"/>已<anchor xml:id="end0559a0801"/>竟。又疑云。住修降伏 <lb ed="X" n="0559a09"/><lb ed="R040" n="0114a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0559a0901" n="0559a0901"/><anchor xml:id="beg0559a0901" n="0559a0901"/>已<anchor xml:id="end0559a0901"/>彻三空。既无有我。然住修降伏。及断上十种疑 <lb ed="X" n="0559a10"/><lb ed="R040" n="0114a07"/>执者。毕竟是谁乎。故重请问。以断微细执情。所谓 <lb ed="X" n="0559a11"/><lb ed="R040" n="0114a08"/>了了了时无可了。玄玄玄处更须诃。是也。问答不 <lb ed="X" n="0559a12"/><lb ed="R040" n="0114a09"/>异前。而所明之理。所断之惑。迥异于前也。读者详 <lb ed="X" n="0559a13"/><lb ed="R040" n="0114a10"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559a14"/><lb ed="R040" n="0114a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0559a1401">尔时。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0559a15"/><lb ed="R040" n="0114a12"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0559a16"/><lb ed="R040" n="0114a13"/>菩提。若善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心 <lb ed="X" n="0559a17"/><lb ed="R040" n="0114a14"/>者。当生如是心。我应灭度一切众生。灭度一切众生 <lb ed="X" n="0559a18"/><lb ed="R040" n="0114a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0559a1801" n="0559a1801"/><anchor xml:id="beg0559a1801" n="0559a1801"/>已<anchor xml:id="end0559a1801"/>。而无有一众生实灭度者。何以故。若菩萨有我相･ <lb ed="X" n="0559a19"/><lb ed="R040" n="0114a16"/>人相･众生相･寿者相。即非菩萨。所以者何。须菩提。实 <lb ed="X" n="0559a20"/><lb ed="R040" n="0114a17"/>无有法。发阿耨多罗三藐三菩提心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559a21"/><lb ed="R040" n="0114a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559a2101">此断住修降伏是我疑也。</p><p xml:id="pX25p0559a2111" cb:place="inline">空生承上正答。及断十 <lb ed="X" n="0559a22"/><lb ed="R040" n="0114b01"/>种疑。<persName>如来</persName>所以开示无我者至矣。苟无有我。是谁 <lb ed="X" n="0559a23"/><lb ed="R040" n="0114b02"/>发心住修降伏。故重请问住修降伏之義。以断前 <lb ed="X" n="0559a24"/><lb ed="R040" n="0114b03"/>住修降伏是我之疑也。<persName>如来</persName>所答亦不异前。谓发 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0559b" n="0559b"/> <lb ed="X" n="0559b01"/><lb ed="R040" n="0114b04"/>菩提心者。当生如是心。我应灭度一切众生。实无 <lb ed="X" n="0559b02"/><lb ed="R040" n="0114b05"/>众生得灭度者。是无所度之境。若谓我能度众生。 <lb ed="X" n="0559b03"/><lb ed="R040" n="0114b06"/>则有我人四相。即非菩萨。是无能度之心。故慈氏 <lb ed="X" n="0559b04"/><lb ed="R040" n="0114b07"/>颂云。若内心修行。存我为菩萨。此即障于心。违于 <lb ed="X" n="0559b05"/><lb ed="R040" n="0114b08"/>不住道。次征云。所以必外无生。内无我者。何也。以 <lb ed="X" n="0559b06"/><lb ed="R040" n="0114b09"/>实无有法。名发菩提心者。法字。能所俱摄。谓能所 <lb ed="X" n="0559b07"/><lb ed="R040" n="0114b10"/>俱寂。方是发无上菩提心者。此婉转搜剔有我之 <lb ed="X" n="0559b08"/><lb ed="R040" n="0114b11"/>疑也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0559b09"/><lb ed="R040" n="0114b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十二疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559b0901">〇第十二疑云。若无菩萨。云何释迦因地于燃灯 <lb ed="X" n="0559b10"/><lb ed="R040" n="0114b13"/><persName>佛</persName>所。行菩萨行耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559b11"/><lb ed="R040" n="0114b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0559b1101">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多 <lb ed="X" n="0559b12"/><lb ed="R040" n="0114b15"/>罗三藐三菩提不。不也。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0559b13"/><lb ed="R040" n="0114b16"/>燃灯<persName>佛</persName>所。无有法。得阿耨多罗三藐三菩提。<persName>佛</persName>言。如 <lb ed="X" n="0559b14"/><lb ed="R040" n="0114b17"/>是。如是。须菩提。实无有法。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0559b15"/><lb ed="R040" n="0114b18"/>菩提。须菩提。若有法。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提 <lb ed="X" n="0559b16"/><lb ed="R040" n="0115a01"/>者。燃灯<persName>佛</persName>则不与我授记。汝于来世当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0559b17"/><lb ed="R040" n="0115a02"/>迦牟尼。以实无有法。得阿耨多罗三藐三菩提。是故 <lb ed="X" n="0559b18"/><lb ed="R040" n="0115a03"/>燃灯<persName>佛</persName>与我授记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0559b19"/><lb ed="R040" n="0115a04"/>迦牟尼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559b20"/><lb ed="R040" n="0115a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559b2001">此断<persName>佛</persName>因是有菩萨疑也。</p><p xml:id="pX25p0559b2011" cb:place="inline">昔降怨王请<persName>佛</persName>入城。城 <lb ed="X" n="0559b21"/><lb ed="R040" n="0115a06"/>中长幼尽迎。路泥。善慧佈发。<persName>佛</persName>与授记。故擧此问。 <lb ed="X" n="0559b22"/><lb ed="R040" n="0115a07"/>空生答无有法得菩提者。以善慧彼时。都无所得。 <lb ed="X" n="0559b23"/><lb ed="R040" n="0115a08"/>離诸分别。由无法故得记。若有法者。是有心相。不 <lb ed="X" n="0559b24"/><lb ed="R040" n="0115a09"/>顺菩提。<persName>佛</persName>不与记。<persName>佛</persName>遂印可曰。如是如是。实无有 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0559c" n="0559c"/> <lb ed="X" n="0559c01"/><lb ed="R040" n="0115a10"/>法。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所得菩提者。又呼空生反复释 <lb ed="X" n="0559c02"/><lb ed="R040" n="0115a11"/>之曰。若有法得菩提。燃灯<persName>佛</persName>则不与我授记曰。汝 <lb ed="X" n="0559c03"/><lb ed="R040" n="0115a12"/>于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦牟尼。</p><p xml:id="pX25p0559c0313" cb:place="inline">释迦。翻能仁。牟尼。 <lb ed="X" n="0559c04"/><lb ed="R040" n="0115a13"/>翻寂默。以寂默冥理。不住生死。能仁利物。不住涅 <lb ed="X" n="0559c05"/><lb ed="R040" n="0115a14"/>槃。以实无有一法得菩提。是故燃灯<persName>佛</persName>。于人天众 <lb ed="X" n="0559c06"/><lb ed="R040" n="0115a15"/>前与我授记曰。善慧。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释迦 <lb ed="X" n="0559c07"/><lb ed="R040" n="0115a16"/>牟尼。授记之时。智与理冥。境与神会。何有一法可 <lb ed="X" n="0559c08"/><lb ed="R040" n="0115a17"/>得耶。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0559c09"/><lb ed="R040" n="0115a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十三疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559c0901">〇第十三疑云。果法号曰菩提。证得始名为<persName>佛</persName>。既 <lb ed="X" n="0559c10"/><lb ed="R040" n="0115b01"/>菩提不可得。岂有能证<persName>如来</persName>耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559c11"/><lb ed="R040" n="0115b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0559c1101">何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。若有人言<persName>如来</persName>得阿耨 <lb ed="X" n="0559c12"/><lb ed="R040" n="0115b03"/>多罗三藐三菩提。须菩提。实无有法。<persName>佛</persName>得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0559c13"/><lb ed="R040" n="0115b04"/>三藐三菩提。须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0559c14"/><lb ed="R040" n="0115b05"/>提。于是中无实无虚。是故<persName>如来</persName>说一切法。皆是<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0559c15"/><lb ed="R040" n="0115b06"/>须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名一切法。 <lb ed="X" n="0559c16"/><lb ed="R040" n="0115b07"/>须菩提。譬如人身长大。须菩提言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说人身 <lb ed="X" n="0559c17"/><lb ed="R040" n="0115b08"/>长大。即非大身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559c18"/><lb ed="R040" n="0115b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0559c1801">此断无因则无<persName>佛</persName>法疑也。</p><p xml:id="pX25p0559c1811" cb:place="inline">即蹑上章而来。征意云。 <lb ed="X" n="0559c19"/><lb ed="R040" n="0115b10"/>若无菩提。则无有<persName>佛</persName>。何以得有<persName>如来</persName>耶。释中先断 <lb ed="X" n="0559c20"/><lb ed="R040" n="0115b11"/>无<persName>佛</persName>疑。若言无<persName>佛</persName>。于四句中堕损减谤。是真谤<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0559c21"/><lb ed="R040" n="0115b12"/>夫<persName>如来</persName>者。非他。即诸法如義。如者。真如。通于凡圣。 <lb ed="X" n="0559c22"/><lb ed="R040" n="0115b13"/>但以众生垢染。故名如去。<persName>佛</persName>位淸净。故名<persName>如来</persName>。若 <lb ed="X" n="0559c23"/><lb ed="R040" n="0115b14"/>无真如。则无有<persName>佛</persName>。今真如本有。复何疑乎。此显真 <lb ed="X" n="0559c24"/><lb ed="R040" n="0115b15"/>如是<persName>佛</persName>。故非无也。</p><p xml:id="pX25p0559c2408" cb:place="inline">次断无法疑。<persName>佛</persName>与菩提。義分人 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0560a" n="0560a"/> <lb ed="X" n="0560a01"/><lb ed="R040" n="0115b16"/>法。体无二源。由是唐言。总名为觉。始疑无<persName>佛</persName>。乃以 <lb ed="X" n="0560a02"/><lb ed="R040" n="0115b17"/>如義释之。次疑无法。谓菩提有得。是有执。菩提无 <lb ed="X" n="0560a03"/><lb ed="R040" n="0115b18"/>得。是无执。<persName>如来</persName>双遣之曰。<persName>如来</persName>所得菩提。于是中 <lb ed="X" n="0560a04"/><lb ed="R040" n="0116a01"/>无实。以菩提无彼色声等相故。亦无虚。以无色声 <lb ed="X" n="0560a05"/><lb ed="R040" n="0116a02"/>等相处。即无相是菩提相故。既无实之可指。亦无 <lb ed="X" n="0560a06"/><lb ed="R040" n="0116a03"/>虚之可言。一如而<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a0601" n="0560a0601"/><anchor xml:id="beg0560a0601" n="0560a0601"/>已<anchor xml:id="end0560a0601"/>。</p><p xml:id="pX25p0560a0609" cb:place="inline">是故<persName>如来</persName>说一切凡圣依正 <lb ed="X" n="0560a07"/><lb ed="R040" n="0116a04"/>之法。幷以真如为体。皆是<persName>佛</persName>法。又言一切法即非 <lb ed="X" n="0560a08"/><lb ed="R040" n="0116a05"/>一切法者。以即是真如。非色等法故。是故名一切 <lb ed="X" n="0560a09"/><lb ed="R040" n="0116a06"/>法者。是真如法自性故。</p><p xml:id="pX25p0560a0910" cb:place="inline"><persName>如来</persName>又显真<persName>佛</persName>真法之体 <lb ed="X" n="0560a10"/><lb ed="R040" n="0116a07"/>曰。譬如人身长大者。谓真如法身也。即非大身者。 <lb ed="X" n="0560a11"/><lb ed="R040" n="0116a08"/>離诸相也。是名大身者。有真如体也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0560a12"/><lb ed="R040" n="0116a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十四疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0560a1201">〇第十四疑云。若无菩萨者。诸<persName>佛</persName>不成菩提。众生 <lb ed="X" n="0560a13"/><lb ed="R040" n="0116a10"/>不入涅槃。亦无淸净<persName>佛</persName>土。何故诸菩萨发心。欲令 <lb ed="X" n="0560a14"/><lb ed="R040" n="0116a11"/>众生入涅槃。起心修行淸净<persName>佛</persName>土耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560a15"/><lb ed="R040" n="0116a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0560a1501">须菩提。菩萨亦如是。若作是言。我当灭度无量众生。 <lb ed="X" n="0560a16"/><lb ed="R040" n="0116a13"/>则不名菩萨。何以故。须菩提。实无有法。名为菩萨。是 <lb ed="X" n="0560a17"/><lb ed="R040" n="0116a14"/>故<persName>佛</persName>说一切法。无我･无人･无众生･无寿者。须菩提。若 <lb ed="X" n="0560a18"/><lb ed="R040" n="0116a15"/>菩萨作是念。我当莊严<persName>佛</persName>土。是不名菩萨。何以故。如 <lb ed="X" n="0560a19"/><lb ed="R040" n="0116a16"/>来说莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。须菩提。若菩 <lb ed="X" n="0560a20"/><lb ed="R040" n="0116a17"/>萨通达无我･法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560a21"/><lb ed="R040" n="0116a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0560a2101">此断无人度生严土疑也。</p><p xml:id="pX25p0560a2111" cb:place="inline">此疑亦从第十二<persName>佛</persName>因 <lb ed="X" n="0560a22"/><lb ed="R040" n="0116b01"/>中来。起则同时。断须次第。</p><p xml:id="pX25p0560a2211" cb:place="inline">先断度生疑。谓若言我 <lb ed="X" n="0560a23"/><lb ed="R040" n="0116b02"/>当灭度无量众生。则不名菩萨。何以不名菩萨。以 <lb ed="X" n="0560a24"/><lb ed="R040" n="0116b03"/>实无法名菩萨。岂有我度众生耶。是故<persName>佛</persName>常宣说。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0560b" n="0560b"/> <lb ed="X" n="0560b01"/><lb ed="R040" n="0116b04"/>一切诸法。本无我人等相。但违之则是众生。顺之 <lb ed="X" n="0560b02"/><lb ed="R040" n="0116b05"/>则是菩萨。</p><p xml:id="pX25p0560b0205" cb:place="inline">次断严土疑。准上可知。偈云。不达真法 <lb ed="X" n="0560b03"/><lb ed="R040" n="0116b06"/>界。起度众生意。及淸净国土。生心即是倒。问。此与 <lb ed="X" n="0560b04"/><lb ed="R040" n="0116b07"/>第六皆言严土。義何别耶。答。前对无取疑有取。此 <lb ed="X" n="0560b05"/><lb ed="R040" n="0116b08"/>对无人疑有人。<persName>佛</persName>意但是拂于我人之心。非是泯 <lb ed="X" n="0560b06"/><lb ed="R040" n="0116b09"/>于菩萨。所以空生起疑之处。云无菩萨。<persName>如来</persName>断疑 <lb ed="X" n="0560b07"/><lb ed="R040" n="0116b10"/>之处。则言无人。彼此媕含。未尝显说。直至此处。方 <lb ed="X" n="0560b08"/><lb ed="R040" n="0116b11"/>乃决通。特言通达无我･法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。 <lb ed="X" n="0560b09"/><lb ed="R040" n="0116b12"/>谓人无我。法无我也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0560b10"/><lb ed="R040" n="0116b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十五疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0560b1001">〇第十五疑云。若菩萨不见彼是众生。我为菩萨。 <lb ed="X" n="0560b11"/><lb ed="R040" n="0116b14"/>不见所严净之<persName>佛</persName>土。若尔。则诸<persName>佛</persName>不见诸法。都无 <lb ed="X" n="0560b12"/><lb ed="R040" n="0116b15"/>智眼耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560b13"/><lb ed="R040" n="0116b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0560b1301">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0560b14"/><lb ed="R040" n="0116b17"/>肉眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。如是。<persName>世尊</persName>。如 <lb ed="X" n="0560b15"/><lb ed="R040" n="0116b18"/>来有天眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有慧眼不。如是。世 <lb ed="X" n="0560b16"/><lb ed="R040" n="0117a01"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。如 <lb ed="X" n="0560b17"/><lb ed="R040" n="0117a02"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0560b18"/><lb ed="R040" n="0117a03"/>不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560b19"/><lb ed="R040" n="0117a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0560b1901">此断诸<persName>佛</persName>不见诸法疑也。文二。一约能见五眼以 <lb ed="X" n="0560b20"/><lb ed="R040" n="0117a05"/>明见净。诸<persName>佛</persName>虽不见诸法。非无了境之智。盖诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0560b21"/><lb ed="R040" n="0117a06"/>知见净勝。具于五眼净用。肉眼见障内色。<persName>佛</persName>具诸 <lb ed="X" n="0560b22"/><lb ed="R040" n="0117a07"/>根。岂无肉眼。天眼者。于肉眼边。引净天眼。见障外 <lb ed="X" n="0560b23"/><lb ed="R040" n="0117a08"/>色。净名云。唯<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。得真天眼。慧眼以根本智照 <lb ed="X" n="0560b24"/><lb ed="R040" n="0117a09"/>真理。法眼。以後得智说法度生。<persName>佛</persName>眼者。前四在<persName>佛</persName>。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0560c" n="0560c"/> <lb ed="X" n="0560c01"/><lb ed="R040" n="0117a10"/>总名<persName>佛</persName>眼。又见<persName>佛</persName>性圆极。名为<persName>佛</persName>眼。古德偈云。天 <lb ed="X" n="0560c02"/><lb ed="R040" n="0117a11"/>眼通非碍。肉眼碍非通。法眼唯观俗。慧眼了知空。 <lb ed="X" n="0560c03"/><lb ed="R040" n="0117a12"/><persName>佛</persName>眼如千日。照异体还同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c04"/><lb ed="R040" n="0117a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0560c0401">须菩提。于意云何。如恒河中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。如 <lb ed="X" n="0560c05"/><lb ed="R040" n="0117a14"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。须菩提。于意云何。如一恒河中 <lb ed="X" n="0560c06"/><lb ed="R040" n="0117a15"/>所有沙。有如是沙等恒河。是诸恒河所有沙数。<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0560c07"/><lb ed="R040" n="0117a16"/>界如是。寧为多不。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土 <lb ed="X" n="0560c08"/><lb ed="R040" n="0117a17"/>中。所有众生。若干种心。<persName>如来</persName>悉知。何以故。<persName>如来</persName>说。诸 <lb ed="X" n="0560c09"/><lb ed="R040" n="0117a18"/>心。皆为非心。是名为心。所以者何。须菩提。过去心不 <lb ed="X" n="0560c10"/><lb ed="R040" n="0117b01"/>可得。现在心不可得。未来心不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c11"/><lb ed="R040" n="0117b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0560c1101">二就所知诸心以明智净。凡五段。从狭至廣。辗转 <lb ed="X" n="0560c12"/><lb ed="R040" n="0117b03"/>而数。谓数沙。数河。数界。数生。数心。今先约一个恒 <lb ed="X" n="0560c13"/><lb ed="R040" n="0117b04"/>河以数沙。次约一恒河中沙以数河。三约沙河中 <lb ed="X" n="0560c14"/><lb ed="R040" n="0117b05"/>沙以数界。四约尔所界中所有生。五约一一众生 <lb ed="X" n="0560c15"/><lb ed="R040" n="0117b06"/>所有心。何以故者。征悉知所以。非心者。妄识本空。 <lb ed="X" n="0560c16"/><lb ed="R040" n="0117b07"/>是名心者。真心不灭也。又征者。释非心所以。谓三 <lb ed="X" n="0560c17"/><lb ed="R040" n="0117b08"/>际求心不可得。故云非心。三际者。过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0560c1701" n="0560c1701"/><anchor xml:id="beg0560c1701" n="0560c1701"/>已<anchor xml:id="end0560c1701"/>灭。现在 <lb ed="X" n="0560c18"/><lb ed="R040" n="0117b09"/>不住。未来未至。古德偈云。三际求心心不有。心不 <lb ed="X" n="0560c19"/><lb ed="R040" n="0117b10"/>有处妄元无。妄元无处即菩提。生死涅槃本平等。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0560c20"/><lb ed="R040" n="0117b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十六疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0560c2001">〇第十六疑。即蹑上章而来。谓福德依心而成。诸 <lb ed="X" n="0560c21"/><lb ed="R040" n="0117b12"/>心既倒。妄不可得。则福德亦是倒妄。何名善法。既 <lb ed="X" n="0560c22"/><lb ed="R040" n="0117b13"/>非善法。修福何益耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c23"/><lb ed="R040" n="0117b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0560c2301">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝。以用 <lb ed="X" n="0560c24"/><lb ed="R040" n="0117b15"/>佈施。是人以是因缘。得福多否。如是。<persName>世尊</persName>。此人以是 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0561a" n="0561a"/> <lb ed="X" n="0561a01"/><lb ed="R040" n="0117b16"/>因缘。得福甚多。须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得福 <lb ed="X" n="0561a02"/><lb ed="R040" n="0117b17"/>德多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561a03"/><lb ed="R040" n="0117b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561a0301">此断福德例心顚倒疑也。</p><p xml:id="pX25p0561a0311" cb:place="inline">福德多者。以是離相行 <lb ed="X" n="0561a04"/><lb ed="R040" n="0118a01"/>施。福成无漏。離于二障。故得福德多。<persName>佛</persName>为反复以 <lb ed="X" n="0561a05"/><lb ed="R040" n="0118a02"/>明之曰。若使认福德有实。则是取相之福。<persName>如来</persName>则 <lb ed="X" n="0561a06"/><lb ed="R040" n="0118a03"/>不说其得福德多。何者。以是有漏之福。仅为人天 <lb ed="X" n="0561a07"/><lb ed="R040" n="0118a04"/>小果。不趣菩提故也。若达福德无性。以<persName>佛</persName>智慧为 <lb ed="X" n="0561a08"/><lb ed="R040" n="0118a05"/>本。是離相福。则<persName>如来</persName>乃说得福德多耳。故偈云。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0561a09"/><lb ed="R040" n="0118a06"/>智慧为本。非顚倒功德。问。福性空故福多者。前说 <lb ed="X" n="0561a10"/><lb ed="R040" n="0118a07"/>妄心性空。妄亦应多。答。福以<persName>佛</persName>智为本。顺于性空。 <lb ed="X" n="0561a11"/><lb ed="R040" n="0118a08"/>故悟性空。福则甚多。心识顚倒。违于性空。苟悟性 <lb ed="X" n="0561a12"/><lb ed="R040" n="0118a09"/>空。则心识都尽。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0561a13"/><lb ed="R040" n="0118a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十七疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561a1301">〇第十七疑。从第三来。向说一切贤圣。皆以无为 <lb ed="X" n="0561a14"/><lb ed="R040" n="0118a11"/>法而有差别。无为者。法身也。法身无相。云何诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0561a15"/><lb ed="R040" n="0118a12"/>必具足相好。始名为<persName>佛</persName>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561a16"/><lb ed="R040" n="0118a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0561a1601">须菩提。于意云何。<persName>佛</persName>可以具足色身见不。不也。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0561a17"/><lb ed="R040" n="0118a14"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见。何以故。<persName>如来</persName>说。具足色身。 <lb ed="X" n="0561a18"/><lb ed="R040" n="0118a15"/>即非具足色身。是名具足色身。须菩提。于意云何。如 <lb ed="X" n="0561a19"/><lb ed="R040" n="0118a16"/>来可以具足诸相见不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>不应以具足 <lb ed="X" n="0561a20"/><lb ed="R040" n="0118a17"/>诸相见。何以故。<persName>如来</persName>说。诸相具足。即非具足。是名诸 <lb ed="X" n="0561a21"/><lb ed="R040" n="0118a18"/>相具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561a22"/><lb ed="R040" n="0118b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561a2201">此断无为何有相好疑也。</p><p xml:id="pX25p0561a2211" cb:place="inline">法身固非相好。而相好 <lb ed="X" n="0561a23"/><lb ed="R040" n="0118b02"/>未始不是法身。正由无相好。能现相好。如镜中无 <lb ed="X" n="0561a24"/><lb ed="R040" n="0118b03"/>物。方能现物。镜若有物。安能现物。众生皆具法身。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0561b" n="0561b"/> <lb ed="X" n="0561b01"/><lb ed="R040" n="0118b04"/>不能现相好者。以其有物故也。物即虚妄身心之 <lb ed="X" n="0561b02"/><lb ed="R040" n="0118b05"/>执。此義借须菩提发之。有两段。初･明无身现身。次･ <lb ed="X" n="0561b03"/><lb ed="R040" n="0118b06"/>明无相现相。初。即随形好。次。即三十二相。论云。法 <lb ed="X" n="0561b04"/><lb ed="R040" n="0118b07"/>身毕竟非色身。非诸相。然相好二种。亦非不<persName>佛</persName>。此 <lb ed="X" n="0561b05"/><lb ed="R040" n="0118b08"/>二不離法身故。是故此二。亦得言无。故说非身。亦 <lb ed="X" n="0561b06"/><lb ed="R040" n="0118b09"/>得言有。故说具足。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0561b07"/><lb ed="R040" n="0118b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十八疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561b0701">〇第十八疑云。若<persName>如来</persName>色身相好不可得见。云何 <lb ed="X" n="0561b08"/><lb ed="R040" n="0118b11"/>言<persName>如来</persName>说法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561b09"/><lb ed="R040" n="0118b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0561b0901">须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <lb ed="X" n="0561b10"/><lb ed="R040" n="0118b13"/>念。何以故。若人言<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解 <lb ed="X" n="0561b11"/><lb ed="R040" n="0118b14"/>我所说故。须菩提。说法者。无法可说。是名说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561b12"/><lb ed="R040" n="0118b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561b1201">此断无身何以说法疑也。</p><p xml:id="pX25p0561b1211" cb:place="inline">初遮错解云。莫作是念。 <lb ed="X" n="0561b13"/><lb ed="R040" n="0118b16"/>次征释所以。谓<persName>如来</persName>达诸法空。毕竟无执。今言有 <lb ed="X" n="0561b14"/><lb ed="R040" n="0118b17"/>说。是谤<persName>佛</persName>执法。不解<persName>如来</persName>所说之義也。後示正见 <lb ed="X" n="0561b15"/><lb ed="R040" n="0118b18"/>云。无法可说。是名说法。譬钟因人扣击。遂有响答。 <lb ed="X" n="0561b16"/><lb ed="R040" n="0119a01"/>钟虽答响。而无答响之念。<persName>佛</persName>虽说法。而无说法之 <lb ed="X" n="0561b17"/><lb ed="R040" n="0119a02"/>心也。问。第三。第五。第七。及此。四处皆言无说。岂不 <lb ed="X" n="0561b18"/><lb ed="R040" n="0119a03"/>重耶。答。言各有旨。未可雷同。第三疑化身有说。第 <lb ed="X" n="0561b19"/><lb ed="R040" n="0119a04"/>五疑证智可说。第七明<persName>佛</persName>无异说。此文疑无身何 <lb ed="X" n="0561b20"/><lb ed="R040" n="0119a05"/>说。四处皆脉路深细。应须甄别也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561b21"/><lb ed="R040" n="0119a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0561b2101">尔时。慧命须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。于未来世。 <lb ed="X" n="0561b22"/><lb ed="R040" n="0119a07"/>闻说是经。生信心不。<persName>佛</persName>言。须菩提。彼非众生。非不众 <lb ed="X" n="0561b23"/><lb ed="R040" n="0119a08"/>生。何以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名 <lb ed="X" n="0561b24"/><lb ed="R040" n="0119a09"/>众生。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0561c" n="0561c"/> <lb ed="X" n="0561c01"/><lb ed="R040" n="0119a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561c0101">记云。诸疏于十八九之间。约魏本经文。皆出一疑。 <lb ed="X" n="0561c02"/><lb ed="R040" n="0119a11"/>秦经既无其文。疏亦不叙其解。今乃略叙而释。名 <lb ed="X" n="0561c03"/><lb ed="R040" n="0119a12"/>为所说甚深无信疑。</p><p xml:id="pX25p0561c0309" cb:place="inline">须菩提解空第一。与般若空 <lb ed="X" n="0561c04"/><lb ed="R040" n="0119a13"/>慧相应。故以慧命为称。白言。颇有众生。于未来世。 <lb ed="X" n="0561c05"/><lb ed="R040" n="0119a14"/>闻说是法。生信心不。此疑甚深无信以问也。盖众 <lb ed="X" n="0561c06"/><lb ed="R040" n="0119a15"/>生有圣有凡。而凡夫众生。于此般若。不能生信。圣 <lb ed="X" n="0561c07"/><lb ed="R040" n="0119a16"/>体众生。乃能生信。<persName>佛</persName>答意云。实有众生能信此法。 <lb ed="X" n="0561c08"/><lb ed="R040" n="0119a17"/>但彼能信者。非是凡夫众生。非不是圣性众生。圣 <lb ed="X" n="0561c09"/><lb ed="R040" n="0119a18"/>性众生。即大乘根器人也。岂可视为凡夫众生不 <lb ed="X" n="0561c10"/><lb ed="R040" n="0119b01"/>能生信哉。尙恐未悟。又征释之。以何義故。说非众 <lb ed="X" n="0561c11"/><lb ed="R040" n="0119b02"/>生。又名众生耶。众生众生者。双牒上是非二种众 <lb ed="X" n="0561c12"/><lb ed="R040" n="0119b03"/>生也。<persName>如来</persName>说非众生者。非凡小异生也。是名众生 <lb ed="X" n="0561c13"/><lb ed="R040" n="0119b04"/>者。结成能信之人也。</p><p xml:id="pX25p0561c1309" cb:place="inline">此章六十二言。唐<name role="" type="person">大兴善寺</name> <lb ed="X" n="0561c14"/><lb ed="R040" n="0119b05"/>释灵幽。于长庆二年暴亡。冥王问所作。曰。一生持 <lb ed="X" n="0561c15"/><lb ed="R040" n="0119b06"/>金刚经。王命坐朗诵。地狱诸苦。一时停息。王曰。经 <lb ed="X" n="0561c16"/><lb ed="R040" n="0119b07"/>中尙少一章。真本在濠州钟離寺石<g ref="#CB15156">碑</g>上。师算合 <lb ed="X" n="0561c17"/><lb ed="R040" n="0119b08"/>终。增寿十年。归劝世人持诵。幽还魂。具奏。敕中使 <lb ed="X" n="0561c18"/><lb ed="R040" n="0119b09"/>往濠视<g ref="#CB15156">碑</g>。果然。考之二论。皆有释文。遂增入流通。 <lb ed="X" n="0561c19"/><lb ed="R040" n="0119b10"/>此段秦本虽无。魏本则有。况二论具释。又有冥报 <lb ed="X" n="0561c20"/><lb ed="R040" n="0119b11"/>之缘。宜可信也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0561c21"/><lb ed="R040" n="0119b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第十九疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0561c2101">〇第十九疑。从第三。十二。十三中来。以彼文中皆 <lb ed="X" n="0561c22"/><lb ed="R040" n="0119b13"/>言无法得菩提。故论云。<persName>如来</persName>不得一法。云何<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0561c23"/><lb ed="R040" n="0119b14"/>離上上证。转转得菩提耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561c24"/><lb ed="R040" n="0119b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0561c2401">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0562a" n="0562a"/> <lb ed="X" n="0562a01"/><lb ed="R040" n="0119b16"/>无所得耶。<persName>佛</persName>言。如是。如是。须菩提。我于阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0562a02"/><lb ed="R040" n="0119b17"/>藐三菩提。乃至无有少法可得。是名阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0562a03"/><lb ed="R040" n="0119b18"/>三菩提。复次。须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨 <lb ed="X" n="0562a04"/><lb ed="R040" n="0120a01"/>多罗三藐三菩提。以无我･无人･无众生･无寿者。修一 <lb ed="X" n="0562a05"/><lb ed="R040" n="0120a02"/>切善法。则得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。所言善 <lb ed="X" n="0562a06"/><lb ed="R040" n="0120a03"/>法者。<persName>如来</persName>说即非善法。是名善法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a07"/><lb ed="R040" n="0120a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562a0701">此断无法如何修证疑也。</p><p xml:id="pX25p0562a0711" cb:place="inline">空生问。<persName>佛</persName>于菩提。为有 <lb ed="X" n="0562a08"/><lb ed="R040" n="0120a05"/>所得。无所得。答文有三段。</p><p xml:id="pX25p0562a0811" cb:place="inline">初･以无法可得为正觉。 <lb ed="X" n="0562a09"/><lb ed="R040" n="0120a06"/><persName>佛</persName>先印可其言曰。如是如是。我于菩提无有少法 <lb ed="X" n="0562a10"/><lb ed="R040" n="0120a07"/>可得。名得菩提。</p><p xml:id="pX25p0562a1007" cb:place="inline">二･以平等为正觉。无高下者。谓在 <lb ed="X" n="0562a11"/><lb ed="R040" n="0120a08"/>圣不增故无高。居凡不灭故无下。偈云。法界不增 <lb ed="X" n="0562a12"/><lb ed="R040" n="0120a09"/>减故。</p><p xml:id="pX25p0562a1203" cb:place="inline">三･以正助修善成正觉。谓虽平等。非是不修。 <lb ed="X" n="0562a13"/><lb ed="R040" n="0120a10"/>得成正觉。应以无我等。修诸善法。然後得成。</p><p xml:id="pX25p0562a1318" cb:place="inline">无我 <lb ed="X" n="0562a14"/><lb ed="R040" n="0120a11"/>等。是了因。即正道也。修一切善法。是缘因。即助道 <lb ed="X" n="0562a15"/><lb ed="R040" n="0120a12"/>也。阿耨菩提。是正觉也。所言善法者。<persName>如来</persName>说非住 <lb ed="X" n="0562a16"/><lb ed="R040" n="0120a13"/>相有漏之善法。乃是離相无漏之善法耳。</p><p xml:id="pX25p0562a1617" cb:place="inline">问。第三。 <lb ed="X" n="0562a17"/><lb ed="R040" n="0120a14"/>第十二。第十三。兼此一段。前後四处。皆说不得菩 <lb ed="X" n="0562a18"/><lb ed="R040" n="0120a15"/>提。云何区别。答。前後文虽相似。義意不同。第三疑 <lb ed="X" n="0562a19"/><lb ed="R040" n="0120a16"/>释迦得果。第十二疑善慧成菩提因。第十三疑无 <lb ed="X" n="0562a20"/><lb ed="R040" n="0120a17"/>法无<persName>佛</persName>。此十九疑有修有证。四義条然。无相滥也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0562a21"/><lb ed="R040" n="0120a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562a2101">〇第二十疑云。若修善法得菩提。云何前来频言 <lb ed="X" n="0562a22"/><lb ed="R040" n="0120b01"/>持说能成菩提。且所说之法。不離于名･句･文。是三 <lb ed="X" n="0562a23"/><lb ed="R040" n="0120b02"/>皆无记性。无记之法。无有因果。岂成菩提耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a24"/><lb ed="R040" n="0120b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0562a2401">须菩提。若三千大千世界中。所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0562b" n="0562b"/> <lb ed="X" n="0562b01"/><lb ed="R040" n="0120b04"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0562b02"/><lb ed="R040" n="0120b05"/>乃至四句偈等。受持读诵･为他人说。于前福德。百分 <lb ed="X" n="0562b03"/><lb ed="R040" n="0120b06"/>不及一。千万亿分。乃至算数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b04"/><lb ed="R040" n="0120b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562b0401">此断所说无记非因疑也。</p><p xml:id="pX25p0562b0411" cb:place="inline">谓持说虽云无记。而是 <lb ed="X" n="0562b05"/><lb ed="R040" n="0120b08"/>菩提正因。盖经诠真理。因之悟解。依解起行。方得 <lb ed="X" n="0562b06"/><lb ed="R040" n="0120b09"/>菩提。若无教门。安知所入。故法花云。以<persName>佛</persName>教门。出 <lb ed="X" n="0562b07"/><lb ed="R040" n="0120b10"/>三界苦。故擧须弥宝施。不及一偈功德。慈氏偈云。 <lb ed="X" n="0562b08"/><lb ed="R040" n="0120b11"/>虽言无记法。而说是彼因。是故一法宝。勝无量珍 <lb ed="X" n="0562b09"/><lb ed="R040" n="0120b12"/>宝。彼。即菩提也。问。此与第九疑何别。答。彼约有为 <lb ed="X" n="0562b10"/><lb ed="R040" n="0120b13"/>无体难。此约无记非因难。又彼唯據持说难。此兼 <lb ed="X" n="0562b11"/><lb ed="R040" n="0120b14"/>对善法难。迢然不同也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0562b12"/><lb ed="R040" n="0120b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十一疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562b1201">〇第二十一疑云。既言是法平等。无有高下。云何 <lb ed="X" n="0562b13"/><lb ed="R040" n="0120b16"/><persName>如来</persName>度众生耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b14"/><lb ed="R040" n="0120b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0562b1401">须菩提。于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <lb ed="X" n="0562b15"/><lb ed="R040" n="0120b18"/>生。须菩提。莫作是念。何以故。实无有众生。<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0562b16"/><lb ed="R040" n="0121a01"/>若有众生<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>则有我人众生寿者。须菩 <lb ed="X" n="0562b17"/><lb ed="R040" n="0121a02"/>提。<persName>如来</persName>说有我者。即非有我。而凡夫之人以为有我。 <lb ed="X" n="0562b18"/><lb ed="R040" n="0121a03"/>须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即非凡夫。是名凡夫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b19"/><lb ed="R040" n="0121a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562b1901">此断平等云何度生疑也。</p><p xml:id="pX25p0562b1911" cb:place="inline">初･遮错解曰。汝勿谓如 <lb ed="X" n="0562b20"/><lb ed="R040" n="0121a05"/>来度众生。切莫作是念也。</p><p xml:id="pX25p0562b2011" cb:place="inline">次･示其正见曰。以何義 <lb ed="X" n="0562b21"/><lb ed="R040" n="0121a06"/>故。谓实无众生得灭度者。盖平等真法界。<persName>佛</persName>不度 <lb ed="X" n="0562b22"/><lb ed="R040" n="0121a07"/>众生。以名共彼阴。不離于法界。论云。众生假名与 <lb ed="X" n="0562b23"/><lb ed="R040" n="0121a08"/>五阴实法。皆不離法界。故无众生得灭度者。</p><p xml:id="pX25p0562b2318" cb:place="inline">三･反 <lb ed="X" n="0562b24"/><lb ed="R040" n="0121a09"/>释其所以曰。若<persName>如来</persName>有如是心。五阴中有众生可 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0562c" n="0562c"/> <lb ed="X" n="0562c01"/><lb ed="R040" n="0121a10"/>度。则有我人等相。又辗转拂迹曰。<persName>佛</persName>虽说我。原来 <lb ed="X" n="0562c02"/><lb ed="R040" n="0121a11"/>无我。执我者。盖是凡夫。虽言凡夫亦无凡夫。譬之 <lb ed="X" n="0562c03"/><lb ed="R040" n="0121a12"/>梦中见虎。虎与梦人。皆不可得。然凡夫执我。故云 <lb ed="X" n="0562c04"/><lb ed="R040" n="0121a13"/>非我。恐执凡夫。故云非凡夫。逦迤除遣执情。故云 <lb ed="X" n="0562c05"/><lb ed="R040" n="0121a14"/>辗转拂迹。然前後四处。皆说度生无度。文虽同而 <lb ed="X" n="0562c06"/><lb ed="R040" n="0121a15"/>意异。最初令離我度生。十一疑能度者是我。十四 <lb ed="X" n="0562c07"/><lb ed="R040" n="0121a16"/>疑无我而谁度。此二十一。疑真界平等。不合度生。 <lb ed="X" n="0562c08"/><lb ed="R040" n="0121a17"/>同异昭然。应须甄别。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0562c09"/><lb ed="R040" n="0121a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十二疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562c0901">〇第二十二疑。从十七中来。以前言。即非具足色 <lb ed="X" n="0562c10"/><lb ed="R040" n="0121b01"/>身。即非诸相具足。又云。是名具足色身。是名诸相 <lb ed="X" n="0562c11"/><lb ed="R040" n="0121b02"/>具足。意云。法身毕竟非相好。而相好未尝不<persName>佛</persName>。由 <lb ed="X" n="0562c12"/><lb ed="R040" n="0121b03"/>无身故现身。无相故现相。法身为根。相好为苗。便 <lb ed="X" n="0562c13"/><lb ed="R040" n="0121b04"/>可因苗识根。即色相可以比知无相耳。<persName>佛</persName>以法身 <lb ed="X" n="0562c14"/><lb ed="R040" n="0121b05"/>是真智境。非识所能比知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562c15"/><lb ed="R040" n="0121b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0562c1501">须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。须菩提 <lb ed="X" n="0562c16"/><lb ed="R040" n="0121b07"/>言。如是。如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>言。须菩提。若以 <lb ed="X" n="0562c17"/><lb ed="R040" n="0121b08"/>三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王。则是<persName>如来</persName>。须菩提白 <lb ed="X" n="0562c18"/><lb ed="R040" n="0121b09"/><persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十二相观如 <lb ed="X" n="0562c19"/><lb ed="R040" n="0121b10"/>来。尔时。<persName>世尊</persName>而说偈言。若以色见我。以音声求我。是 <lb ed="X" n="0562c20"/><lb ed="R040" n="0121b11"/>人行邪道。不能见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562c21"/><lb ed="R040" n="0121b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0562c2101">此断以相比知真<persName>佛</persName>疑也。凡五段。</p><p xml:id="pX25p0562c2114" cb:place="inline">初<persName>佛</persName>审云。还可 <lb ed="X" n="0562c22"/><lb ed="R040" n="0121b13"/>以三十二相比观法身<persName>如来</persName>不。</p><p xml:id="pX25p0562c2213" cb:place="inline">次答意云。因苗知 <lb ed="X" n="0562c23"/><lb ed="R040" n="0121b14"/>根。实可以相比观法身。以法身既流出相好。即由 <lb ed="X" n="0562c24"/><lb ed="R040" n="0121b15"/>此相好。知<persName>如来</persName>证得无相法身。</p><p xml:id="pX25p0562c2413" cb:place="inline">三<persName>世尊</persName>乃以凡圣 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0563a" n="0563a"/> <lb ed="X" n="0563a01"/><lb ed="R040" n="0121b16"/>不分难之曰。<persName>如来</persName>若可以相好比观者。轮王亦有 <lb ed="X" n="0563a02"/><lb ed="R040" n="0121b17"/>此相好。轮王应是<persName>如来</persName>。盖约本望末则定。约末望 <lb ed="X" n="0563a03"/><lb ed="R040" n="0121b18"/>本则不定。若不究法身之本。而但以三十二相之 <lb ed="X" n="0563a04"/><lb ed="R040" n="0122a01"/>末。比观<persName>如来</persName>者。且<persName>如来</persName>三十二相。依法身而现。轮 <lb ed="X" n="0563a05"/><lb ed="R040" n="0122a02"/>王依业因而生。凡圣雲泥。复何准的。</p><p xml:id="pX25p0563a0515" cb:place="inline">四空生即悟 <lb ed="X" n="0563a06"/><lb ed="R040" n="0122a03"/><persName>佛</persName>非相见。</p><p xml:id="pX25p0563a0605" cb:place="inline">五<persName>世尊</persName>复晓以非见闻所及。偈意谓。若 <lb ed="X" n="0563a07"/><lb ed="R040" n="0122a04"/>人不究法身之本。而但以三十二相见。或以说法 <lb ed="X" n="0563a08"/><lb ed="R040" n="0122a05"/>音声求。但见所见。闻所闻。是凡小偏邪之道。不能 <lb ed="X" n="0563a09"/><lb ed="R040" n="0122a06"/>见正觉<persName>如来</persName>。何者。法身非识境。離一切相。乃真智 <lb ed="X" n="0563a10"/><lb ed="R040" n="0122a07"/>境。唯证方知。魏译经文。加後偈云。彼<persName>如来</persName>妙体。即 <lb ed="X" n="0563a11"/><lb ed="R040" n="0122a08"/>法身诸<persName>佛</persName>。法身不可见。彼识不能知。馀译亦多加 <lb ed="X" n="0563a12"/><lb ed="R040" n="0122a09"/>者。论云。此说何義。故慈氏颂云。唯见色闻声。是人 <lb ed="X" n="0563a13"/><lb ed="R040" n="0122a10"/>不知<persName>佛</persName>。以真如法身。非是识境界。前二句释秦偈。 <lb ed="X" n="0563a14"/><lb ed="R040" n="0122a11"/>後二句释魏偈也。按第一。第七。第十七。及此一段。 <lb ed="X" n="0563a15"/><lb ed="R040" n="0122a12"/>皆云不以相见<persName>如来</persName>。義意皆别。初以对果疑因。次 <lb ed="X" n="0563a16"/><lb ed="R040" n="0122a13"/>明感果離相。十七明依真现假。此明约假求真。故 <lb ed="X" n="0563a17"/><lb ed="R040" n="0122a14"/>不同也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0563a18"/><lb ed="R040" n="0122a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十三疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0563a1801">〇第二十三疑。从上不应以相观<persName>佛</persName>而来。承上色 <lb ed="X" n="0563a19"/><lb ed="R040" n="0122a16"/>见声求是邪。法身不可以相比知。遂疑<persName>佛</persName>果一向 <lb ed="X" n="0563a20"/><lb ed="R040" n="0122a17"/>无相无为。修福德之因。但成相果。相果既非<persName>佛</persName>果。 <lb ed="X" n="0563a21"/><lb ed="R040" n="0122a18"/>是则<persName>佛</persName>果非关福相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0563a22"/><lb ed="R040" n="0122b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0563a2201">须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <lb ed="X" n="0563a23"/><lb ed="R040" n="0122b02"/>罗三藐三菩提。须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0563a24"/><lb ed="R040" n="0122b03"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。汝若作是念。发 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0563b" n="0563b"/> <lb ed="X" n="0563b01"/><lb ed="R040" n="0122b04"/>阿耨多罗三藐三菩提心者。说诸法断灭。莫作是念。 <lb ed="X" n="0563b02"/><lb ed="R040" n="0122b05"/>何以故。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于法不说断 <lb ed="X" n="0563b03"/><lb ed="R040" n="0122b06"/>灭相。须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界七宝佈施。 <lb ed="X" n="0563b04"/><lb ed="R040" n="0122b07"/>若复有人。知一切法无我。得成于忍。此菩萨勝前菩 <lb ed="X" n="0563b05"/><lb ed="R040" n="0122b08"/>萨所得福德。何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。 <lb ed="X" n="0563b06"/><lb ed="R040" n="0122b09"/>须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨不受福德。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0563b07"/><lb ed="R040" n="0122b10"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0563b08"/><lb ed="R040" n="0122b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0563b0801">此断<persName>佛</persName>果非关福相疑也。文四。</p><p xml:id="pX25p0563b0813" cb:place="inline">初遮毁相之念。华 <lb ed="X" n="0563b09"/><lb ed="R040" n="0122b12"/>严经云。色身非是<persName>佛</persName>。音声亦复然。亦不離色声。见 <lb ed="X" n="0563b10"/><lb ed="R040" n="0122b13"/><persName>佛</persName>神通力。若言<persName>如来</persName>不具足相。是断灭见。故<persName>佛</persName>止 <lb ed="X" n="0563b11"/><lb ed="R040" n="0122b14"/>云。莫作是念。</p><p xml:id="pX25p0563b1106" cb:place="inline">二出毁相之过。谓毁相则堕断灭。是 <lb ed="X" n="0563b12"/><lb ed="R040" n="0122b15"/>损减谤。</p><p xml:id="pX25p0563b1204" cb:place="inline">三明福相不失。具足相。即福德相也。盖大 <lb ed="X" n="0563b13"/><lb ed="R040" n="0122b16"/>乘所修五度之因。所得福德之果。但離取著之相。 <lb ed="X" n="0563b14"/><lb ed="R040" n="0122b17"/>不同小乘断灭之见。故曰于法不说断灭相。论云。 <lb ed="X" n="0563b15"/><lb ed="R040" n="0122b18"/>此中为遮一向寂静。故显示不住涅槃。</p><p xml:id="pX25p0563b1516" cb:place="inline">四明不失 <lb ed="X" n="0563b16"/><lb ed="R040" n="0123a01"/>所以。又二。先明得忍故不失。忍。即无生法忍。初住 <lb ed="X" n="0563b17"/><lb ed="R040" n="0123a02"/>菩萨所证。得无我忍功德。勝恒沙宝施功德。无我 <lb ed="X" n="0563b18"/><lb ed="R040" n="0123a03"/>者。无二种我也。次明不受故不失。无著云。此显示 <lb ed="X" n="0563b19"/><lb ed="R040" n="0123a04"/>不著生死故。若住生死。即受福德。又征释云。何以 <lb ed="X" n="0563b20"/><lb ed="R040" n="0123a05"/>不受福德。以无贪著故。贪著即因成有漏。纵得三 <lb ed="X" n="0563b21"/><lb ed="R040" n="0123a06"/>十二相。但同轮王。不生贪著。则因成无漏。所得三 <lb ed="X" n="0563b22"/><lb ed="R040" n="0123a07"/>十二相。莊严法身。名之为<persName>佛</persName>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0563b23"/><lb ed="R040" n="0123a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十四疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0563b2301">〇第二十四疑。从上不受福德而来。若诸菩萨不 <lb ed="X" n="0563b24"/><lb ed="R040" n="0123a09"/>受福德。云何诸<persName>佛</persName>福德。与众生受用。據<persName>佛</persName>寿量。合 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0563c" n="0563c"/> <lb ed="X" n="0563c01"/><lb ed="R040" n="0123a10"/>满百年。至八十便入涅槃。意留二十年福。与後代 <lb ed="X" n="0563c02"/><lb ed="R040" n="0123a11"/>弟子受用。又若供养承事于<persName>佛</persName>者。能令获福无量。 <lb ed="X" n="0563c03"/><lb ed="R040" n="0123a12"/>斯亦<persName>佛</persName>福。众生得受用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0563c04"/><lb ed="R040" n="0123a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0563c0401">须菩提。若有人言。<persName>如来</persName>若来若去･若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0563c05"/><lb ed="R040" n="0123a14"/>解我所说義。何以故。<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故 <lb ed="X" n="0563c06"/><lb ed="R040" n="0123a15"/>名<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0563c07"/><lb ed="R040" n="0123a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0563c0701">此断化身出现受福疑也。文二。</p><p xml:id="pX25p0563c0713" cb:place="inline">初斥错解。谓若人 <lb ed="X" n="0563c08"/><lb ed="R040" n="0123a17"/>言<persName>如来</persName>出现来入灭去等。皆不解<persName>佛</persName>所说義。</p><p xml:id="pX25p0563c0818" cb:place="inline">次示 <lb ed="X" n="0563c09"/><lb ed="R040" n="0123a18"/>正见云。无所从来。亦无所去。故名<persName>如来</persName>也。偈云。去 <lb ed="X" n="0563c10"/><lb ed="R040" n="0123b01"/>来化身<persName>佛</persName>。<persName>如来</persName>常不动。大雲云。众生心水淸净。则 <lb ed="X" n="0563c11"/><lb ed="R040" n="0123b02"/>见<persName>佛</persName>来。来无所从。浊见双林示灭。则云<persName>佛</persName>去。去无 <lb ed="X" n="0563c12"/><lb ed="R040" n="0123b03"/>可至。是以花严经云。<persName>如来</persName>不出世。亦无有涅槃。但 <lb ed="X" n="0563c13"/><lb ed="R040" n="0123b04"/>以方便力。示现自在法。若然。尙无出现之<persName>佛</persName>。安有 <lb ed="X" n="0563c14"/><lb ed="R040" n="0123b05"/>受福之事。但化身应機。见有出没耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0563c15"/><lb ed="R040" n="0123b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十五疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0563c1501">〇第二十五疑。據前不可以化相比知法身。法身 <lb ed="X" n="0563c16"/><lb ed="R040" n="0123b07"/>无去来坐卧。即似真化异。據遮断灭之念。又显不 <lb ed="X" n="0563c17"/><lb ed="R040" n="0123b08"/>失福相。即似真化一。故成此疑也。<persName>佛</persName>约微尘世界。 <lb ed="X" n="0563c18"/><lb ed="R040" n="0123b09"/>委释非一异義。以断此疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0563c19"/><lb ed="R040" n="0123b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0563c1901">须菩提。若善男子･善女人。以三千大千世界。碎为微 <lb ed="X" n="0563c20"/><lb ed="R040" n="0123b11"/>尘。于意云何。是微尘众。寧为多不。甚多。<persName>世尊</persName>。何以故。 <lb ed="X" n="0563c21"/><lb ed="R040" n="0123b12"/>若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>则不说是微尘众。所以者何。 <lb ed="X" n="0563c22"/><lb ed="R040" n="0123b13"/><persName>佛</persName>说。微尘众则非微尘众。是名微尘众。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0563c23"/><lb ed="R040" n="0123b14"/>说三千大千世界。即非世界。是名世界。何以故。若世 <lb ed="X" n="0563c24"/><lb ed="R040" n="0123b15"/>界实有者。则是一合相。<persName>如来</persName>说。一合相。则非一合相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0564a" n="0564a"/> <lb ed="X" n="0564a01"/><lb ed="R040" n="0123b16"/>是名一合相。须菩提。一合相者。即是不可说。但凡夫 <lb ed="X" n="0564a02"/><lb ed="R040" n="0123b17"/>之人贪著其事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0564a03"/><lb ed="R040" n="0123b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0564a0301">此断法身化身一异疑也。文二。</p><p xml:id="pX25p0564a0313" cb:place="inline">初约尘界破一异。</p> <lb ed="X" n="0564a04"/><lb ed="R040" n="0124a01"/><p xml:id="pX25p0564a0401">二约止观破我法。今初。又三。</p><p xml:id="pX25p0564a0412" cb:place="inline">初･标界尘一异以显 <lb ed="X" n="0564a05"/><lb ed="R040" n="0124a02"/>无性。言世界者。喩法身也。微尘者。喩应身也。碎界 <lb ed="X" n="0564a06"/><lb ed="R040" n="0124a03"/>为尘。尘无异性。合尘为界。界无一性。喩全法起应。 <lb ed="X" n="0564a07"/><lb ed="R040" n="0124a04"/>应无异性。全应即法。法无一性。然<persName>如来</persName>体用互融。 <lb ed="X" n="0564a08"/><lb ed="R040" n="0124a05"/>所以能一能异。非一非异。自在无碍者矣。此依天 <lb ed="X" n="0564a09"/><lb ed="R040" n="0124a06"/>亲约断疑释之。而无著约破执释云。为破名色身。 <lb ed="X" n="0564a10"/><lb ed="R040" n="0124a07"/>故言界尘等。于中二种方便。一细䴲方便。二无所 <lb ed="X" n="0564a11"/><lb ed="R040" n="0124a08"/>见方便。无所见者。即不念也。空生答云甚多者。是 <lb ed="X" n="0564a12"/><lb ed="R040" n="0124a09"/>细䴲方便破粗色也。</p><p xml:id="pX25p0564a1209" cb:place="inline">二･释微尘喩应身无异性。以 <lb ed="X" n="0564a13"/><lb ed="R040" n="0124a10"/>何義故。说微尘耶。以无实体故。又征云。所以说微 <lb ed="X" n="0564a14"/><lb ed="R040" n="0124a11"/>尘空又说为微尘者。何谓也。释意云。<persName>佛</persName>所说者。非 <lb ed="X" n="0564a15"/><lb ed="R040" n="0124a12"/>实微尘。是空微尘也。尘碎为䴲。故非一。尘众聚故。 <lb ed="X" n="0564a16"/><lb ed="R040" n="0124a13"/>故非异。所以偈云。于是法界处。非一亦非异。无著 <lb ed="X" n="0564a17"/><lb ed="R040" n="0124a14"/>云。此约不念方便破微尘也。</p><p xml:id="pX25p0564a1712" cb:place="inline">三･释世界喩法身无 <lb ed="X" n="0564a18"/><lb ed="R040" n="0124a15"/>一性。谓非唯所起微尘空。抑亦能起世界是空。无 <lb ed="X" n="0564a19"/><lb ed="R040" n="0124a16"/>著云。此以不念方便破世界。此破名身。乃有情世 <lb ed="X" n="0564a20"/><lb ed="R040" n="0124a17"/>间也。以心法无质。不可分<g ref="#CB00701">析</g>。但以不念方便破之。 <lb ed="X" n="0564a21"/><lb ed="R040" n="0124a18"/>谓念之即有。不念即无。故起信云。心生法生。心灭 <lb ed="X" n="0564a22"/><lb ed="R040" n="0124b01"/>法灭是也。又俱约尘界破和合。征云。何以说世界 <lb ed="X" n="0564a23"/><lb ed="R040" n="0124b02"/>空耶。释云。若世界实有者。则是众尘冥一。不可分 <lb ed="X" n="0564a24"/><lb ed="R040" n="0124b03"/>之和合相矣。则不应有多。今<persName>如来</persName>说三千。明非冥 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0564b" n="0564b"/> <lb ed="X" n="0564b01"/><lb ed="R040" n="0124b04"/>然一矣。此约三千破一界也。一合非一合者。释意 <lb ed="X" n="0564b02"/><lb ed="R040" n="0124b05"/>云。<persName>佛</persName>说一合。非实有之一合。是空无之一合也。此 <lb ed="X" n="0564b03"/><lb ed="R040" n="0124b06"/>一合相。无体可说。但为凡夫。妄生贪著。迷于事法。 <lb ed="X" n="0564b04"/><lb ed="R040" n="0124b07"/>而起烦恼矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0564b05"/><lb ed="R040" n="0124b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0564b0501">须菩提。若人言。<persName>佛</persName>说我见･人见･众生见･寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0564b06"/><lb ed="R040" n="0124b09"/>提。于意云何。是人解我所说義不。不也。<persName>世尊</persName>。是人不 <lb ed="X" n="0564b07"/><lb ed="R040" n="0124b10"/>解<persName>如来</persName>所说義。何以故。<persName>世尊</persName>说我见･人见･众生见･寿 <lb ed="X" n="0564b08"/><lb ed="R040" n="0124b11"/>者见。则非我见･人见･众生见･寿者见。是名我见･人见･ <lb ed="X" n="0564b09"/><lb ed="R040" n="0124b12"/>众生见･寿者见。须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心 <lb ed="X" n="0564b10"/><lb ed="R040" n="0124b13"/>者。于一切法。应如是知。如是见。如是信解。不生法相。 <lb ed="X" n="0564b11"/><lb ed="R040" n="0124b14"/>须菩提。所言法相者。<persName>如来</persName>说即非法相。是名法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0564b12"/><lb ed="R040" n="0124b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0564b1201">此约止观破我法也。</p><p xml:id="pX25p0564b1209" cb:place="inline">破我法者。必得根本无分别 <lb ed="X" n="0564b13"/><lb ed="R040" n="0124b16"/>智。而我法之见始除。欲得根本智。先修加行智为 <lb ed="X" n="0564b14"/><lb ed="R040" n="0124b17"/>方便。止观定慧等持。观人法二无我。不起分别。至 <lb ed="X" n="0564b15"/><lb ed="R040" n="0124b18"/>于亲证真如。是为得根本智。忘缘入理。此修行要 <lb ed="X" n="0564b16"/><lb ed="R040" n="0125a01"/>门也。先破我执。谓若言<persName>佛</persName>说我见等以为实有者。 <lb ed="X" n="0564b17"/><lb ed="R040" n="0125a02"/>是人不解<persName>如来</persName>所说之義。何以不解。意谓<persName>佛</persName>说我 <lb ed="X" n="0564b18"/><lb ed="R040" n="0125a03"/>人等见。非实我人等见。是假名我人等见。众生不 <lb ed="X" n="0564b19"/><lb ed="R040" n="0125a04"/>解。谓之为实。如蝇处见蛇。岂是实见。</p><p xml:id="pX25p0564b1915" cb:place="inline">次破法执。谓 <lb ed="X" n="0564b20"/><lb ed="R040" n="0125a05"/>不但我见非有。且法相亦空。发无上菩提心者。当 <lb ed="X" n="0564b21"/><lb ed="R040" n="0125a06"/>进观法空。是以日用之中。于一切法。皆应以增上 <lb ed="X" n="0564b22"/><lb ed="R040" n="0125a07"/>心。增上智。为方便。何等一切法。十法界中。若圣若 <lb ed="X" n="0564b23"/><lb ed="R040" n="0125a08"/>凡。若依若正。下自众生五蕴。上至诸<persName>佛</persName>相好。如是 <lb ed="X" n="0564b24"/><lb ed="R040" n="0125a09"/>依奢摩他。摒息万缘。唯心独存。灵灵不昧而知。知 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0564c" n="0564c"/> <lb ed="X" n="0564c01"/><lb ed="R040" n="0125a10"/>一切法无我。如是依毘婆舍那。观察一切。委细推 <lb ed="X" n="0564c02"/><lb ed="R040" n="0125a11"/>求。历历分明而见。见诸相非相。如是依禅那。定慧 <lb ed="X" n="0564c03"/><lb ed="R040" n="0125a12"/>等持。无碍自在。虽未能亲证真如。<anchor xml:id="nkr_note_add_0564c0301" n="0564c0301"/><anchor xml:id="beg0564c0301" n="0564c0301"/>已<anchor xml:id="end0564c0301"/>为无分别根 <lb ed="X" n="0564c04"/><lb ed="R040" n="0125a13"/>本正智近方便。内变真如。而为信解。信心淸净。即 <lb ed="X" n="0564c05"/><lb ed="R040" n="0125a14"/>生实相。此当地前四加行位。从是能引根本正智。 <lb ed="X" n="0564c06"/><lb ed="R040" n="0125a15"/>離能所取。不生能所我人法相。证入初地。乃至<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0564c07"/><lb ed="R040" n="0125a16"/>地。虽分满不固。皆用根本无分别智。亲证真如。归 <lb ed="X" n="0564c08"/><lb ed="R040" n="0125a17"/>无所得。何则。所言法相者。凡夫不了。以之为实。在 <lb ed="X" n="0564c09"/><lb ed="R040" n="0125a18"/><persName>如来</persName>说。即非实有之法相。但是假名之法相。况约 <lb ed="X" n="0564c10"/><lb ed="R040" n="0125b01"/>勝義而论。纯一真如。弥满淸净。中不容他。谁为能 <lb ed="X" n="0564c11"/><lb ed="R040" n="0125b02"/>所我人之法相。诚能如是观察。我即非我。法即非 <lb ed="X" n="0564c12"/><lb ed="R040" n="0125b03"/>法。離名離相。证入真如三昧。始信十方诸<persName>佛</persName>。平等 <lb ed="X" n="0564c13"/><lb ed="R040" n="0125b04"/>淸净。真即非真。化即非化。又何一异之有。此约止 <lb ed="X" n="0564c14"/><lb ed="R040" n="0125b05"/>观定慧破我法。以断一异之疑也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0564c15"/><lb ed="R040" n="0125b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十六疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0564c1501">〇第二十六疑云。化身法身。诚非一异。而化身示 <lb ed="X" n="0564c16"/><lb ed="R040" n="0125b07"/>现。终无自体。其所说法。岂有实耶。纵使持说。当有 <lb ed="X" n="0564c17"/><lb ed="R040" n="0125b08"/>何福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0564c18"/><lb ed="R040" n="0125b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0564c1801">须菩提。若有人。以满无量阿僧祇世界七宝。持用布 <lb ed="X" n="0564c19"/><lb ed="R040" n="0125b10"/>施。若有善男子･善女人。发菩萨心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0564c20"/><lb ed="R040" n="0125b11"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。云何为人 <lb ed="X" n="0564c21"/><lb ed="R040" n="0125b12"/>演说。不取于相。如如不动。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0564c22"/><lb ed="R040" n="0125b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0564c2201">此断化身说法无福疑也。文二。</p><p xml:id="pX25p0564c2213" cb:place="inline">先･明说法功德。论 <lb ed="X" n="0564c23"/><lb ed="R040" n="0125b14"/>云。虽诸<persName>佛</persName>化身作用。化身说法。有无量无尽无漏 <lb ed="X" n="0564c24"/><lb ed="R040" n="0125b15"/>功德。云何为人演说下。二･明说法不染。谓若能不 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0565a" n="0565a"/> <lb ed="X" n="0565a01"/><lb ed="R040" n="0125b16"/>以生灭心行。说实相法。则如彼真如。故曰如如。又 <lb ed="X" n="0565a02"/><lb ed="R040" n="0125b17"/>心如境如。故曰如如。不动者。正明无染義。无著云。 <lb ed="X" n="0565a03"/><lb ed="R040" n="0125b18"/>为说法不染。故有如是大利益。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0565a04"/><lb ed="R040" n="0126a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二十七疑</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0565a0401">〇第二十七疑云。若是。则化身<persName>如来</persName>。常为众生说 <lb ed="X" n="0565a05"/><lb ed="R040" n="0126a02"/>法。云何言<persName>如来</persName>无去来坐卧。常入涅槃耶。涅槃寂 <lb ed="X" n="0565a06"/><lb ed="R040" n="0126a03"/>静。说法喧动。动静相反。云何两存。释意云。<persName>佛</persName>有妙 <lb ed="X" n="0565a07"/><lb ed="R040" n="0126a04"/>智。观诸法空如梦幻等。虽现说法。似有为相。而常 <lb ed="X" n="0565a08"/><lb ed="R040" n="0126a05"/>住涅槃无作之理。复何疑哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0565a09"/><lb ed="R040" n="0126a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0565a0901">何以故。一切有为法。如梦幻泡影。如露亦如电。应作 <lb ed="X" n="0565a10"/><lb ed="R040" n="0126a07"/>如是观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0565a11"/><lb ed="R040" n="0126a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0565a1101">此断入寂如何说法疑也。</p><p xml:id="pX25p0565a1111" cb:place="inline">征云。何故说法不碍涅 <lb ed="X" n="0565a12"/><lb ed="R040" n="0126a09"/>槃耶。以<persName>如来</persName>有妙智。观一切有为之法。皆非实有。 <lb ed="X" n="0565a13"/><lb ed="R040" n="0126a10"/>如梦幻等。共有六喩。</p><p xml:id="pX25p0565a1309" cb:place="inline">一梦喩。人于日用见闻所熏。 <lb ed="X" n="0565a14"/><lb ed="R040" n="0126a11"/>夜寐则宛然而现。悲欢万状。咸谓为真。不知是独 <lb ed="X" n="0565a15"/><lb ed="R040" n="0126a12"/>头意识所变。全无实体。而好歹境界。梦时非无。及 <lb ed="X" n="0565a16"/><lb ed="R040" n="0126a13"/>至于醒。了无所有。人生于世。亦复如是。以无始时 <lb ed="X" n="0565a17"/><lb ed="R040" n="0126a14"/>来。熏习而住。故招感现在果报不爽。虽蝴蝶莊周。 <lb ed="X" n="0565a18"/><lb ed="R040" n="0126a15"/>变化<anchor xml:id="nkr_note_add_0565a1801" n="0565a1801"/><anchor xml:id="beg0565a1801" n="0565a1801"/>已<anchor xml:id="end0565a1801"/>极。然岂悟後始空。方在神遊。早无实际。不 <lb ed="X" n="0565a19"/><lb ed="R040" n="0126a16"/>待觉而後知也。</p><p xml:id="pX25p0565a1907" cb:place="inline">二幻喩。世有幻师作幻術。咒巾可 <lb ed="X" n="0565a20"/><lb ed="R040" n="0126a17"/>以为兔。草可以为马。或作城墎男女。种种幻态。昧 <lb ed="X" n="0565a21"/><lb ed="R040" n="0126a18"/>者惑焉。幻咒一止。寂然无有。</p><p xml:id="pX25p0565a2112" cb:place="inline">三泡喩。水本静也。因 <lb ed="X" n="0565a22"/><lb ed="R040" n="0126b01"/>风激动。而泡生焉。其体本虚。即之安在。</p><p xml:id="pX25p0565a2216" cb:place="inline">四影喩。镜 <lb ed="X" n="0565a23"/><lb ed="R040" n="0126b02"/>中日中。随形现像。妍醜无遁。行止有待。捉之不可。 <lb ed="X" n="0565a24"/><lb ed="R040" n="0126b03"/>无体可得。唯息阴悟本。庶不为其所惑。不然。终在 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0565b" n="0565b"/> <lb ed="X" n="0565b01"/><lb ed="R040" n="0126b04"/>灯影子下行耳。</p><p xml:id="pX25p0565b0107" cb:place="inline">此四喩。喩一切法。空无有实。凡夫 <lb ed="X" n="0565b02"/><lb ed="R040" n="0126b05"/>皆执身世为常。不悟无常。故<persName>佛</persName>又说露喩。薤上露。 <lb ed="X" n="0565b03"/><lb ed="R040" n="0126b06"/>何易晞。人之住世。少时耳。须臾变灭。焉得久停。</p><p xml:id="pX25p0565b0319" cb:place="inline">六 <lb ed="X" n="0565b04"/><lb ed="R040" n="0126b07"/>电喩。露犹少停。电则不能以一瞬。即生即灭。曾不 <lb ed="X" n="0565b05"/><lb ed="R040" n="0126b08"/>异时。凡有为之法皆尔。刹那变灭。人不自觉。<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0565b06"/><lb ed="R040" n="0126b09"/>妙智观空。故虽现说法。似有为相。而常住涅槃无 <lb ed="X" n="0565b07"/><lb ed="R040" n="0126b10"/>作之理。所谓寂寥于万化之域。动用于一虚之中。 <lb ed="X" n="0565b08"/><lb ed="R040" n="0126b11"/>何喧寂之有。所以云。梦幻泡影。空理全彰。露电二 <lb ed="X" n="0565b09"/><lb ed="R040" n="0126b12"/>喩。无常足显。悟真空。则不住诸相。观生灭。则警<g ref="#CB15081">策</g> <lb ed="X" n="0565b10"/><lb ed="R040" n="0126b13"/>修行。妙符破相之宗。巧示亡情之观。了此六喩。则 <lb ed="X" n="0565b11"/><lb ed="R040" n="0126b14"/>全经之旨。思过半矣。学者宜尽心焉。正宗分竟。</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0565b12"/><lb ed="R040" n="0126b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三流通分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0565b1201">〇三流通分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0565b13"/><lb ed="R040" n="0126b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0565b1301"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0565b1301" n="0565b1301"/><anchor xml:id="beg0565b1301" n="0565b1301"/>已<anchor xml:id="end0565b1301"/>。长老须菩提。及诸比丘･比丘尼･优婆塞･ <lb ed="X" n="0565b14"/><lb ed="R040" n="0126b17"/>优婆夷･一切世间･天人阿修罗等。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢 <lb ed="X" n="0565b15"/><lb ed="R040" n="0126b18"/>喜。信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0565b16"/><lb ed="R040" n="0127a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0565b1601">上来宗趣既陈。务于利济。近益当时之会。远被未 <lb ed="X" n="0565b17"/><lb ed="R040" n="0127a02"/>来之機。使般若慧命。传芳无壅。故曰流通。然般若 <lb ed="X" n="0565b18"/><lb ed="R040" n="0127a03"/>宗趣。归极于无住处涅槃。而以发菩提心为始。</p><p xml:id="pX25p0565b1819" cb:place="inline">菩 <lb ed="X" n="0565b19"/><lb ed="R040" n="0127a04"/>提心者。本源自性淸净心也。心住于法。即不淸净。 <lb ed="X" n="0565b20"/><lb ed="R040" n="0127a05"/>所以四相不住。六尘不住。声闻自果不住。菩萨莊 <lb ed="X" n="0565b21"/><lb ed="R040" n="0127a06"/>严<persName>佛</persName>土不住。乃至<persName>如来</persName>三十二相不住。说法不住。 <lb ed="X" n="0565b22"/><lb ed="R040" n="0127a07"/>涅槃不住。应住者。极证于无住处涅槃矣。前正宗 <lb ed="X" n="0565b23"/><lb ed="R040" n="0127a08"/>分中。空生有问。<persName>佛</persName>则有答。空生有疑。<persName>佛</persName>则有决。至 <lb ed="X" n="0565b24"/><lb ed="R040" n="0127a09"/>此。慧日当空。群疑冰释。善吉无问。能仁杜宣。长老 <pb ed="X" xml:id="X25.0495.0565c" n="0565c"/> <lb ed="X" n="0565c01"/><lb ed="R040" n="0127a10"/>须菩提。及诸四部弟子。出家而为除馑士。除馑女 <lb ed="X" n="0565c02"/><lb ed="R040" n="0127a11"/>者。在家而为淸信男。淸信女者。乃至一切世间。三 <lb ed="X" n="0565c03"/><lb ed="R040" n="0127a12"/>世间也。若天。梵王帝释等。若人。国王大臣长者居 <lb ed="X" n="0565c04"/><lb ed="R040" n="0127a13"/>士等。若阿修罗。八部护法等。俱在法会中。闻<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0565c05"/><lb ed="R040" n="0127a14"/>说般若之法。皆各欢喜奉行。古德云。般若深经。三 <lb ed="X" n="0565c06"/><lb ed="R040" n="0127a15"/>世<persName>佛</persName>母。闻经四句。<anchor xml:id="nkr_note_add_0565c0601" n="0565c0601"/><anchor xml:id="beg0565c0601" n="0565c0601"/>已<anchor xml:id="end0565c0601"/>超恶趣之因。一念净持。必获 <lb ed="X" n="0565c07"/><lb ed="R040" n="0127a16"/>菩提之果。是故欲圆无上菩提道。当学般若波罗 <lb ed="X" n="0565c08"/><lb ed="R040" n="0127a17"/>蜜。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0565c09"/><lb ed="R040" n="0127a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚经演古<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0547a0601" to="#end0547a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券<note type="cf1">X72n1442_p0697c12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">倦</rdg></app> <app from="#beg0547a0801" to="#end0547a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0547c2001" to="#end0547c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0547c2101" to="#end0547c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">搉</lem><rdg wit="#wit.orig">摧</rdg></app> <app from="#beg0547c2601" to="#end0547c2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548a1401" to="#end0548a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548c1501" to="#end0548c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548c1502" to="#end0548c1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548c2401" to="#end0548c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549a0901" to="#end0549a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549b0301" to="#end0549b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549b0501" to="#end0549b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549b0901" to="#end0549b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549b1101" to="#end0549b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549b1301" to="#end0549b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">入</lem><rdg wit="#wit.orig">人</rdg></app> <app from="#beg0549c1001" to="#end0549c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549c2401" to="#end0549c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0550a1201" to="#end0550a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0550b1001" to="#end0550b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">住</lem><rdg wit="#wit.orig">在</rdg></app> <app from="#beg0550c1001" to="#end0550c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0551a2201" to="#end0551a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0551b1101" to="#end0551b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0552a0101" to="#end0552a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553a0701" to="#end0553a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553a0901" to="#end0553a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553a1701" to="#end0553a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">往</lem><rdg wit="#wit.orig">住</rdg></app> <app from="#beg0553a1801" to="#end0553a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553a2201" to="#end0553a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553b0501" to="#end0553b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553b0801" to="#end0553b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553b1901" to="#end0553b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553c0101" to="#end0553c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553c2201" to="#end0553c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0554c1501" to="#end0554c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0555c2101" to="#end0555c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">壤</lem><rdg wit="#wit.orig">壞</rdg></app> <app from="#beg0556a0401" to="#end0556a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0556a0501" to="#end0556a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0556a0701" to="#end0556a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0556b1001" to="#end0556b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0556c2001" to="#end0556c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0559a0801" to="#end0559a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0559a0901" to="#end0559a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0559a1801" to="#end0559a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0560a0601" to="#end0560a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0560c1701" to="#end0560c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0564c0301" to="#end0564c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0565a1801" to="#end0565a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0565b1301" to="#end0565b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0565c0601" to="#end0565c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0547a0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0547a06.15" target="#nkr_note_add_0547a0601">券【CB】，倦【卍续】</note> <note n="0547a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547a0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0547c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0547c2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0547c21.06" target="#nkr_note_add_0547c2101">搉【CB】，摧【卍续】</note> <note n="0547c2601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547c2601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548c1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548c1502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b1301">入【CB】，人【卍续】</note> <note n="0549c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0550a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0550b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550b1001">住【CB】，在【卍续】</note> <note n="0550c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0551a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0551b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0552a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a1701">往【CB】，住【卍续】</note> <note n="0553a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0554c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0555c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0555c2101">壤【CB】，壞【卍续】</note> <note n="0556a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0556a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0556a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0556b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0556c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0559a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0559a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0559a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0560a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0560a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0560c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0560c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0564c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0564c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0565a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0565a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0565b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0565b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0565c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0565c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>